فرهنگ‌نامه پارسی آریا

فرهنگ‌نامه پارسی آریا

پارسی‌انجمن

«فرهنگ‌نامه پارسی آریا»، گردآوری «ج. دانشیار» دربرگیرنده جستارهایی پیرامون «پالایش و بهسازی زبان پارسی» همراه با «واژه‌نامه ناپارسی به پارسی آریا» ست.

«دکتر جلال‌الدین کزازی» در دیباچه این فرهنگ‌نامه نوشته است: «زبان شکرین و زیبای پارسی را می‌توانیم نغزترین و توانمندترین زبان زیباشناختی در جهان بدانیم؛ اما آمیختگی زبان پارسی با دیگر زبان‌ها که با آن هم‌روزگار نیستند بدین زبان نغز و ناب آسیب می‌رساند. آشکارترین و برجسته‌ترین آسیب که پیش و بیش از دیگر آسیب‌ها فرادید می‌آید، آسیب آواشناختی ست. وام‌واژه‌های درشتناک و ناهموار و گوش‌آزار، بافتار نازک و دل‌آویز و آهنگین زبان پارسی را می‌پریشد و زنگ و آهنگ خنیایی آن را زیان می‌رسانند. آسیب‌هایی که از این رهگذر به دیگر سامانه‌های زبان، همچون سامانه‌ی گردانشی (صرفی) و نحوی و معنی‌شناختی می‌رسد، نهان است و «دیرپیدا» و زبان را از درون می‌فرساید و می‌پوساند. در این رهگذر پاسداری از زبان نیاکانی که بستر فرهنگ و ادب و اندیشه و شهرآیینی ایرانی بوده است، نیازمند کوشش و تکاپویی گران و دشوار است و گردآوری این نوشتار گامی در این راه است. در این نوشتار کوشش می‌شود، زبان پارسی بررسی و ویژگی‌های نیک یا بد آن روشن شود و برای از میان بردن آک (عیب)ها و بهینه کردن زبان پارسی، راهکارهایی شدنی نشان داده شود و نیز برخی از واژه‌های رها شده پارسی سره و برخی از واژه‌های نوساخته فرهنگستان زبان پارسی همراه با واژه‌های پارسی رایج گردآوری شده که می‌توان از آن‌ها برای جایگزینی واژه‌های بیگانه بهره‌ گرفت.»

ویراست دوم این فرهنگ‌نامه در سال 1392 از سوی «انتشارات فرهنگ مردم» با بهای 20 هزار تومان (سخت یا گالینگور) و 18 هزار تومان (شومیز) در 655 رویه چاپ شده است.

جستارهای وابسته

  • نقدی بر دیدگاه‌های دکتر مجتبایی درباره‌ی زبان‌پریشینقدی بر دیدگاه‌های دکتر مجتبایی درباره‌ی زبان‌پریشی شهربراز: یکی از دلیل‌هایی که نوواژه‌ها جا نمی‌افتند آن که امروزه همه خود را «باسواد» و «صاحب‌نظر» می‌دانند و به خاطر دو ترم کلاس انگلیسی رفتن، دیگر به این نتیجه رسیده‌اند که این واژه‌های انگلیسی ترجمه‌پذیر نیستند! گروهی هم کاربرد واژه‌های انگلیسی و بیگانه را نشانه‌ی «سواد» می‌دانند و ترجیح می‌دهند برابرهای پارسی را به کار […]
  • نگاهی به گذر واژه‌ها از پهلوی به پارسی نونگاهی به گذر واژه‌ها از پهلوی به پارسی نو سامان حسنی: زبان پهلوی زبانی است توانمند و نسکهای چندی از این زبان با واژه‌های فراوان به یادگار مانده است. بسیاری از این واژه‌ها وارد زبان پارسی شده‌اند؛ ولی بسیاری دیگر به فراموشی سپرده شده‌اند. با در نگر داشتن چگونگی روند دگردیسی واژه‌ها در گذر از زبان پهلوی به زبان پارسی می‌توان واژه‌های فراموش شده را دوباره در زبان پارسی به کار گرفت […]
  • بارگیری واژه‌های نو فرهنگستان ایرانبارگیری واژه‌های نو فرهنگستان ایران فرهنگستان ایران نهادی بود که در ۲۹اردیبهشت ۱۳۱۴ برای پاسداری و پالایش زبان و دبیره‌ی پارسی به فرمان رضاشاه در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴آغاز به کار و کوششهای خود را تا سال ۱۳۳۳ دنبال کرد. آن را «فرهنگستان نخست» نیز نامیده‌اند. نخستین نشست فرهنگستان ۱۲خرداد ۱۳۱۴ به فرنشینی محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر آن هنگام، برپا شد و تا شهریور ۱۳۲۰به درازای شش […]
  • واژه‌های پارسی پورسینا و تأثیر آنها بر دیگر دانشمندانواژه‌های پارسی پورسینا و تأثیر آنها بر دیگر دانشمندان دکتر محمد معین در این جستار دانش‌واژه‌هایی [=اصطلاحاتی] را که پورسینا در برخی از نوشته‌های پارسی خود (: دانشنامه‌ی علایی و رگ‌شناسی) بهره برده است، نشان می‌دهد و می‌افزاید که چگونه دانشمندان آینده از این دانش‌واژه‌ها در نوشته‌های فلسفی خود سود جسته‌اند و نیز خودْ واژه‌هایی تازه به این گنجینه […]
  • سرچشمه‌های پارسی سرهسرچشمه‌های پارسی سره منوچهر فروزنده‌فرد: دکتر شالچی از پارسی‌پژوهان بنام است و نوشتارهایی پارسی و شیرین و اندریافتنی می‌نگارد که برای آشنایی با شیوه‌ی سره‌نویسی سودمند تواند بود. وی در این نوشتار به سرچشمه‌های پارسی سره می‌پردازد و سره‌گرایان را در یافتنِ سرچشمه‌های واژگان شایسته رهنمونی […]
  • زبان و ادبیات پهلوی (فارسی میانه) و نامه‌ی تنسر به گشنسپزبان و ادبیات پهلوی (فارسی میانه) و نامه‌ی تنسر به گشنسپ نویسنده‌ی «زبان و ادبیات پهلوی (فارسی میانه)» زنده‌یاد «جهانگیر تاوادیاست که در بخش‌های گوناگون کتاب به بررسی و اعتبارسنجی نوشته‌های موجود در زبان پهلوی می‌پردازد. نامه‌ی تنسر به گشنسپ را نیز در آغاز سده‌ی هفتم قمری، پور اسفندیار از عربی به فارسی ترجمه کرده و آن را در تاریخ طبرستان خود گنجانیده است. […]
0

دیدگاهی بنویسید.


*