واژه‌های پارسی در عربی

فارسی عربی

با آنکه شمار واژه‌های عربی در زبان پارسی فراوان است، واژه‌های بسیاری نیز از زبان پارسی به زبان عربی راه یافته است. در سده فرجامین، دانسته شده که شمار انبوهی از واژه‌های زبان عربی از زبان‌های رَوامند در میانرودان باستان و زبان‌های ایرانی و همچون پارسی برگرفته شده و سپس برابر با زبان عربی دچار دگرشدگی‌های آوایی شده و از آن واژه‌ها دیگر برگرفته شده است.

بهر دانشمندان ایرانی (چون بزرگترین و پرشمارترین نویسندگان نوشتار عربی) در راهیابی واژه‌های ایرانی به این زبان و هتا ساخت دستور زبان برای آن بسیار چشمگیر بوده است. بازشناسی واژه‌های اندرشده به قرآن و زبان عربی، همواره کار ساده‌ای نیست و نیاز به آشنایی با زبان‌های دیگر رَوامند در سرزمین و نیز بنیادها و دستور‌های زبان‌شناسی و ریشه‌شناسی واژه‌ها دارد. از همین روی است که برخی نویسندگان سره‌گرا بی‌ژرف‌نگری و آگاهی بایسته، بسیاری از واژه‌هایی را که در نگاه نخست عربی می‌نمایند، تنها از روی دیسه بیرونی آن و واج‌های آن، عربی می‌پندارند و این یادمان‌های گرانمایه و فراموش شده زبان پارسی و دیگر زبان‌های ایرانی را به سادگی به کنار می‌نهند. چنین واژه‌هایی به ویژه در گستره دانش اخترشناسی بسیار فراوان هستند.

یکی از کتاب‌های گرانسنگ درباره شناسایی واژه‌های پارسی در عربی، کتاب «الالفاظ الفارسیه المعرب» (بیروت، ۱۹۰۸ م ) نوشته «السید ادی شیر اثوری» (۱۸۶۷ – ۱۹۱۵ میلادی) زبان‌شناس و کارشناس زبان و فرهنگ سریانی است. ادی شیر، اسقف کلیسای کاتولیک کلدانی و زاده شهر کرکوک بود. او در این کتاب همراه با شناساندن واژه‌های پارسی که به زبان عربی راه یافته‌اند، آورده است که زبان عربی آکنده از واژه‌ها پارسی و زبان‌های دیگر است و این واژه‌ها به گونه‌ای دگردیسی شده‌اند که بازشناسی ریشه آن‌ها از دشوارترین پژوهش‌های ریشه‌شناسی است.

این کتاب ارزنده اکنون پس از گذشت یک سده از پراکُنش نخستینه آن، به کوشش آقای سید حمید طبیبیان به پارسی برگردانده و پراکنش شده است و می‌تواند راه‌گشایی بنیادین در اندریافت و شناخت واژه‌های پارسی باشد.

برگرفته از فرهنگستان زبان پارسی

جستارهای وابسته

  • واژه‌های فارسی عربی‌شدهواژه‌های فارسی عربی‌شده شهربراز: بیشتر ما با نفوذ زبان عربی بر زبان پارسی و وام‌واژه‌های عربی وارد شده در زبان پارسی آشناییم؛ اما شاید ندانیم که زبان عربی هم واژه‌های فراوانی از زبان پارسی به وام گرفته است؛ اما در فراروند وام‌گیری چنان واژه‌های پارسی را به هم ریخته و از شکل اصلی خود دور کرده که گاهی یافتن واژه‌های پارسی برای زبان‌شناسان هم دشوار است. […]
  • «فرهنگ جامع زبان فارسی»؛ سندی استوار برای پویایی زبان فارسی«فرهنگ جامع زبان فارسی»؛ سندی استوار برای پویایی زبان فارسی دكتر علی اشرف صادقی در این گفت‌وگو درباره‌ی «فرهنگ جامع زبان فارسی» و کوشش ۱۵ سال خود و همکارانش در این راستا سخن می‌گوید.
  • واژه‌نامه کوچک پارسی میانهواژه‌نامه کوچک پارسی میانه «زبان پارسی میانه» برای نزدیک به ۱۰۰۰ سال (در زمان اشکانیان و ساسانیان) تا پیش از تازش عرب‌ها، در ایران روایی داشته است. پارسی میانه، همسانی بسیار فراوانی چه از دیدگاه واژگانی و چه از دید دستوری با پارسی امروزین دارد و با اندکی تیزنگری می‌توان آن را دریافت. پارسی میانه گنجینه بسیار ارزشمندی از واژگان پارسی را در بر دارد که بسیاری […]
  • فرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصرفرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصر هدف «فرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصر»، شناساندنِ واژه‌های پارسی نابی است که در فرهنگ‌های کهن پارسی یاد و در ادبیات گذشته بسیار دیده شده‌اند؛ ولی در زبان گفتار و نوشتار امروزین، کمتر شنیده و خوانده می‌شوند و جای خود را به واژه‌های تازی داده‌اند. […]
  • واژه‌نامه پارسی سرهواژه‌نامه پارسی سره «واژه‌نامه پارسی سره» از فرهنگستان زبان پارسی، واژه‌نامه‌ای است که در آن تلاش شده‌ است برابر‌های پارسی واژه‌های بیگانه، نمایانده شود. به یاری این واژه‌نامه می‌توانید نوشتار و گفتار خود را از واژه‌های بیگانه […]
  • سرگذشت زبان فارسیسرگذشت زبان فارسی «دکتر جلال خالقی مطلق» در این جستار نشان می‌دهد که زبان فارسی یا دری، حدود دو هزار و پانصد سال پیشینه دارد که از آن حدود، هزار سال نخستین زبان گفتار در جنوب غربی ایران و سپس حدود هزار و پانصد سال زبان گفتار و حدود هزار و صد سال اخیر آن، زبان نوشتار در بخش بزرگ سرزمین‌های فلات ایران بوده است و روزگاری به عنوان زبان فرهنگ و ادب به کشورهای […]
0

1 دیدگاه فرستاده شده است.

  1. سلام. با سپاس از تلاشهای شما. نشانه ــ ُــ در «پراکُنش» نادرست است. این واژه از مصدر «پراکَندن» برگرفته شده و پیوندی با کُنش و واکُنش ندارد.

    1+

1 بازتاب

  1. Порсӣ анҷуман » Вожаҳои порсӣ дар арабӣ

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*