ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی

ساختارهای وندی

«ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی»، نوشته‌ی «دکتر محسن حافظیان» است که از سوی نشر گل آفتاب مشهد در بهار 1388 در 224 رویه چاپ شده است.

در این کتاب ساختارها، گونه‌های وندی و بسامد این وندها را در واژگانی که از فعل‌های ساده‌ی فارسی به دست آمده‌اند، بررسی شده‌اند. گردآیه‌ی این کتاب  شامل فعل‌های ساده‌ی زبان فارسی به همراه واژگان ساخته شده بر اساس آن‌هاست که از «لغتنامه‌ی دهخدا» برگرفته شده‌اند. این کتاب دارای چهار بخش است:

1. بخش نخست به تعریف‌ها و بیان ساختارهای وندی در زبان فارسی می‌پردازد و بنیان‌های نظری و ساختارشناسانه‌ی اثر توضیح داده شده‌اند. بن‌های و وندها و گونه‌های وندی (پسوند، پیشوند، میانوند) تعریف شده‌اند. سپس به سنجه‌های گزینش واژه‌ها از فرهنگ دهخدا پرداخته شده است.

2. سپس ساختارهای گوناگون اشتقاقی توضیح داده شده‌اند: مانند فعل‌ها و واژه‌­های مشتق میانوندی و پیشوندی و پسوندی. برای هر گروه، نمودار توزیع فراوانی آن نیز رسم شده است. برای نمونه، در صفحه‌­های 33 و 34 کتاب نشان داده شده است که چگونه در 13 ساختار پیشوندی و 12 پیشوند، 4480 واژه‌ی گردآیه ساخته شده­‌اند.

3. این بخش شامل فهرست ۵٨۶ فعل ساده است که از آن‌ها مشتق‌هایی در زبان فارسی وجود دارد. فعل‌هایی که مشتقی از آن‌ها دیده نشده در این مجموعه نیامده‌اند.

4. در این بخش که مهم‌ترین و عمده‌ترین بخش کتاب (۱۳۰ صفحه) است، فعل‌های ساده به همراه تمام مشتق‌های آن‌ها، گروه دستوری (نام، صفت و …) و گونه‌­های ساختاری آن‌ها آورده شده است.

 برای نمونه سرواژه «آغشتن» را در اینجا می‌آوریم:

آغِشتَن [āgheštan]: ج. گذ. بن۱: آغشت بن۲: آغار ¬ آغاریدن
 آگَشتَن
– آغشتن
نا. ۱ | آغشتنی ص. ۱ | نیاغشتن نا. ۱
– آغشته
ص. ۲-۱ | آغشتگی نا. ۳-۱ | نیاغشته ص. ۶-۱
آغار نا. ۱-۲ | آغارش نا. ۲-۲ | آغاره نا. ۲-

از «اینجا»، «اینجا»، «اینجا» و «اینجا» می‌توانید نمونه‌هایی از بخش‌های «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» را ببینید.

جستارهای وابسته

  • بارگیریِ «Persian Verbs» حافظیانبارگیریِ «Persian Verbs» حافظیان پارسی‌انجمن: «Persian Verbs, morphology and conjugations» نوشته‌ی دکتر محسن حافظیان است. حافظیان در این نبیگ(کتاب)، با فهرستی از ۵۸۶ کارواژه(فعل) و ۸۵ نمایه (از کارواژه‌های ساده و پیشوندی و آمیخته(ترکیبی))، کوشیده است تا فهرستی از کارواژه‌های پارسی را فراهم و ساختارِ آنها را بررسی کند و بشناساند. این نبیگ برای همه‌ی دانش‌آموزان و […]
  • نقد «دستور زبان فارسی معاصر»، ژیلبر لازارنقد «دستور زبان فارسی معاصر»، ژیلبر لازار یوسف امیری، دکتر محسن حافظیان- در نوشتۀ پیش رو، محتوای کتاب «دستور زبان فارسی معاصر» را در چهار بخش بررسی کرده‌‏ایم؛ گردآیۀ زبانی، دستور زبان، گروه‌‏های دستوری و تفسیر نادرست داده‌‏های زبانی این چهار بخش را تشکیل می‌‏دهند. مبنای نقد ما از کتاب یادشده، به تناوب ویراست دوم کتاب به زبان فرانسه (٢٠٠۶ م.) و برگردان فارسی کتاب بوده است و اگر […]
  • ساختارشناسی فعل‌های فارسیساختارشناسی فعل‌های فارسی «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» پژوهش دکتر محسن حافظیان با فهرستی از ۵۸۶ فعل و ۸۵ نمایه (از فعل‌های ساده و پیشوندی و ترکیبی) برای همه‌ی دانش‌آموزان و دانشجویان زبان فارسی سودمند و کارگشاست و می‌تواند به ما در دریافت و درک بهتر زبان رسمی و ملی‌مان دید بهتری بدهد و گره‌هایی از کارهای آموزشی […]
  • زبان دیوزدگیزبان دیوزدگی دکتر محسن حافظیان- داریوش آشوری، نویسندۀ «زبان باز»، از «واپس‌ماندگی زبان فارسی»، از «زبان فارسی نمونه‌ای از همۀ زبان‌های جهان سوم» و «کاستی‌ها و لنگی‌ها و گنگی‌هایش» می‌گوید. زبان و اندیشۀ به کار رفته در این کتاب را «غرب‌زده» نمی‌گویم؛ چراکه این اصطلاح را دیگر روشنفکران «مدرن» ما دوست نمی‌دارند و کهنه‌اش می‌پندارند و توانش هم در این […]
  • ریشه‌شناسی و زبان فارسیریشه‌شناسی و زبان فارسی پارسی‌انجمن‌: دانش ریشه‌شناسی با واژه سروکار دارد و شاخه‌ای از زبانشناسی تاریخی به شمار می‌آید. در جستار «ریشه‌شناسی و زبان فارسی» دکتر احمدرضا قائم‌مقامی به ابزارهای ریشه‌شناسی می‌پردازد و اینکه ریشه‌شناس به چه چیزهایی باید ابزارمند باشد و چگونه باید آواشناسی و دگرگونیهای آوایی و همچنین دگرگونیهای معنایی و پیکره‌ی زبانی را در نگر آورد […]
  • بارگیریِ «فرهنگِ شاهنامه»ی رضازاده‌ی شفقبارگیریِ «فرهنگِ شاهنامه»ی رضازاده‌ی شفق پارسی‌انجمن: «فرهنگِ شاهنامه» نوشته‌ی صادقِ رضازاده‌ی شفق (زاده‌ی ۱۲۷۴ در تبریز – درگذشته‌ی ۷ شهریور ۱۳۵۰ در تهران) پژوهشگر، گردانشگر و سیاستمدارِ نامی است. رضازاده‌ی شفق کوشیده است تا واژه‌های دشوارِ شاهنامه را در فرهنگِ خود به دست دهد. در این میان، همچنین به ریشه‌ی برخی از واژه‌ها نیز پرداخته و کوشیده است تا برایِ هر واژه‌ گواههایی از […]
0

دیدگاهی بنویسید.


*