ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی

ساختارهای وندی

«ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی»، نوشته‌ی «دکتر محسن حافظیان» است که از سوی نشر گل آفتاب مشهد در بهار 1388 در 224 رویه چاپ شده است.

در این کتاب ساختارها، گونه‌های وندی و بسامد این وندها را در واژگانی که از فعل‌های ساده‌ی فارسی به دست آمده‌اند، بررسی شده‌اند. گردآیه‌ی این کتاب  شامل فعل‌های ساده‌ی زبان فارسی به همراه واژگان ساخته شده بر اساس آن‌هاست که از «لغتنامه‌ی دهخدا» برگرفته شده‌اند. این کتاب دارای چهار بخش است:

1. بخش نخست به تعریف‌ها و بیان ساختارهای وندی در زبان فارسی می‌پردازد و بنیان‌های نظری و ساختارشناسانه‌ی اثر توضیح داده شده‌اند. بن‌های و وندها و گونه‌های وندی (پسوند، پیشوند، میانوند) تعریف شده‌اند. سپس به سنجه‌های گزینش واژه‌ها از فرهنگ دهخدا پرداخته شده است.

2. سپس ساختارهای گوناگون اشتقاقی توضیح داده شده‌اند: مانند فعل‌ها و واژه‌­های مشتق میانوندی و پیشوندی و پسوندی. برای هر گروه، نمودار توزیع فراوانی آن نیز رسم شده است. برای نمونه، در صفحه‌­های 33 و 34 کتاب نشان داده شده است که چگونه در 13 ساختار پیشوندی و 12 پیشوند، 4480 واژه‌ی گردآیه ساخته شده­‌اند.

3. این بخش شامل فهرست ۵٨۶ فعل ساده است که از آن‌ها مشتق‌هایی در زبان فارسی وجود دارد. فعل‌هایی که مشتقی از آن‌ها دیده نشده در این مجموعه نیامده‌اند.

4. در این بخش که مهم‌ترین و عمده‌ترین بخش کتاب (۱۳۰ صفحه) است، فعل‌های ساده به همراه تمام مشتق‌های آن‌ها، گروه دستوری (نام، صفت و …) و گونه‌­های ساختاری آن‌ها آورده شده است.

 برای نمونه سرواژه «آغشتن» را در اینجا می‌آوریم:

آغِشتَن [āgheštan]: ج. گذ. بن۱: آغشت بن۲: آغار ¬ آغاریدن
 آگَشتَن
– آغشتن
نا. ۱ | آغشتنی ص. ۱ | نیاغشتن نا. ۱
– آغشته
ص. ۲-۱ | آغشتگی نا. ۳-۱ | نیاغشته ص. ۶-۱
آغار نا. ۱-۲ | آغارش نا. ۲-۲ | آغاره نا. ۲-

از «اینجا»، «اینجا»، «اینجا» و «اینجا» می‌توانید نمونه‌هایی از بخش‌های «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» را ببینید.

جستارهای وابسته

  • بارگیریِ «Persian Verbs» حافظیانبارگیریِ «Persian Verbs» حافظیان پارسی‌انجمن: «Persian Verbs, morphology and conjugations» نوشته‌ی دکتر محسن حافظیان است. حافظیان در این نبیگ(کتاب)، با فهرستی از ۵۸۶ کارواژه(فعل) و ۸۵ نمایه (از کارواژه‌های ساده و پیشوندی و آمیخته(ترکیبی))، کوشیده است تا فهرستی از کارواژه‌های پارسی را فراهم و ساختارِ آنها را بررسی کند و بشناساند. این نبیگ برای همه‌ی دانش‌آموزان و […]
  • نقد «دستور زبان فارسی معاصر»، ژیلبر لازارنقد «دستور زبان فارسی معاصر»، ژیلبر لازار یوسف امیری، دکتر محسن حافظیان- در نوشتۀ پیش رو، محتوای کتاب «دستور زبان فارسی معاصر» را در چهار بخش بررسی کرده‌‏ایم؛ گردآیۀ زبانی، دستور زبان، گروه‌‏های دستوری و تفسیر نادرست داده‌‏های زبانی این چهار بخش را تشکیل می‌‏دهند. مبنای نقد ما از کتاب یادشده، به تناوب ویراست دوم کتاب به زبان فرانسه (٢٠٠۶ م.) و برگردان فارسی کتاب بوده است و اگر […]
  • ساختارشناسی فعل‌های فارسیساختارشناسی فعل‌های فارسی «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» پژوهش دکتر محسن حافظیان با فهرستی از ۵۸۶ فعل و ۸۵ نمایه (از فعل‌های ساده و پیشوندی و ترکیبی) برای همه‌ی دانش‌آموزان و دانشجویان زبان فارسی سودمند و کارگشاست و می‌تواند به ما در دریافت و درک بهتر زبان رسمی و ملی‌مان دید بهتری بدهد و گره‌هایی از کارهای آموزشی […]
  • زبان دیوزدگیزبان دیوزدگی دکتر محسن حافظیان- داریوش آشوری، نویسندۀ «زبان باز»، از «واپس‌ماندگی زبان فارسی»، از «زبان فارسی نمونه‌ای از همۀ زبان‌های جهان سوم» و «کاستی‌ها و لنگی‌ها و گنگی‌هایش» می‌گوید. زبان و اندیشۀ به کار رفته در این کتاب را «غرب‌زده» نمی‌گویم؛ چراکه این اصطلاح را دیگر روشنفکران «مدرن» ما دوست نمی‌دارند و کهنه‌اش می‌پندارند و توانش هم در این […]
  • بارگیریِ «شاهنامه‌»یِ فردوسی، چاپهایِ ماکان، وُلرس، مُل، مسکو و خالقیبارگیریِ «شاهنامه‌»یِ فردوسی، چاپهایِ ماکان، وُلرس، مُل، مسکو و خالقی پارسی‌انجمن: «شاهنامه» کارنامه‌یِ سپندِ ایرانیانِ باستان، گران‌سنگ‌ترین و پرارج‌ترین نوشته‌یِ پارسی و یکی از والاترین و بزرگ‌ترین نوشته‌هایِ ادبی جهان است. جز اینها، شاهنامه‌خوانی و شاهنامه‌پژوهی راهی بس شیرین است برایِ هر آن کس که خواستارِ آشناییِ ژرف‌پایه با تاریخ و فرهنگِ ایران‌زمین و نیز پارسی‌نویسیِ بهنجار و آیین‌مند […]
  • اندیشه‌مند تاجیک: ایران‌ستیزی یعنی خودنا‌شناسی و خودستیزیاندیشه‌مند تاجیک: ایران‌ستیزی یعنی خودنا‌شناسی و خودستیزی دکتر صفرعبدالله: ایران‌ستیزی نکنید! ایران‌ستیزی یعنی خودنا‌شناسی و خودستیزی! ... این زبان شیرین که حالا در کشور ما، رنگ پریده است و حالی دارد نابسامان، ما را باید به ‌اندیشه وادار بکند. من بهبودی را در برقرار کردن خط می‌بینم. ... وقتی سخن از برگشتن به خط خودی، یا نیاکان، می‌گوییم، منظور ما نه فقط برطرف کردن ماجراهای موجود در زبانمان […]
0

دیدگاهی بنویسید.


*