ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی

ساختارهای وندی

«ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی»، نوشته‌ی «دکتر محسن حافظیان» است که از سوی نشر گل آفتاب مشهد در بهار 1388 در 224 رویه چاپ شده است.

در این کتاب ساختارها، گونه‌های وندی و بسامد این وندها را در واژگانی که از فعل‌های ساده‌ی فارسی به دست آمده‌اند، بررسی شده‌اند. گردآیه‌ی این کتاب  شامل فعل‌های ساده‌ی زبان فارسی به همراه واژگان ساخته شده بر اساس آن‌هاست که از «لغتنامه‌ی دهخدا» برگرفته شده‌اند. این کتاب دارای چهار بخش است:

1. بخش نخست به تعریف‌ها و بیان ساختارهای وندی در زبان فارسی می‌پردازد و بنیان‌های نظری و ساختارشناسانه‌ی اثر توضیح داده شده‌اند. بن‌های و وندها و گونه‌های وندی (پسوند، پیشوند، میانوند) تعریف شده‌اند. سپس به سنجه‌های گزینش واژه‌ها از فرهنگ دهخدا پرداخته شده است.

2. سپس ساختارهای گوناگون اشتقاقی توضیح داده شده‌اند: مانند فعل‌ها و واژه‌­های مشتق میانوندی و پیشوندی و پسوندی. برای هر گروه، نمودار توزیع فراوانی آن نیز رسم شده است. برای نمونه، در صفحه‌­های 33 و 34 کتاب نشان داده شده است که چگونه در 13 ساختار پیشوندی و 12 پیشوند، 4480 واژه‌ی گردآیه ساخته شده­‌اند.

3. این بخش شامل فهرست ۵٨۶ فعل ساده است که از آن‌ها مشتق‌هایی در زبان فارسی وجود دارد. فعل‌هایی که مشتقی از آن‌ها دیده نشده در این مجموعه نیامده‌اند.

4. در این بخش که مهم‌ترین و عمده‌ترین بخش کتاب (۱۳۰ صفحه) است، فعل‌های ساده به همراه تمام مشتق‌های آن‌ها، گروه دستوری (نام، صفت و …) و گونه‌­های ساختاری آن‌ها آورده شده است.

 برای نمونه سرواژه «آغشتن» را در اینجا می‌آوریم:

آغِشتَن [āgheštan]: ج. گذ. بن۱: آغشت بن۲: آغار ¬ آغاریدن
 آگَشتَن
– آغشتن
نا. ۱ | آغشتنی ص. ۱ | نیاغشتن نا. ۱
– آغشته
ص. ۲-۱ | آغشتگی نا. ۳-۱ | نیاغشته ص. ۶-۱
آغار نا. ۱-۲ | آغارش نا. ۲-۲ | آغاره نا. ۲-

از «اینجا»، «اینجا»، «اینجا» و «اینجا» می‌توانید نمونه‌هایی از بخش‌های «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» را ببینید.

جستارهای وابسته

  • درنگی بر نوشته‌ی دویچه‌وله درباره‌ی نوواژگان فرهنگستاندرنگی بر نوشته‌ی دویچه‌وله درباره‌ی نوواژگان فرهنگستان پارسی‌انجمن: نوشتارهایی از این دست یا آگاهانه و از سر دشمنی با زبان پارسی است یا ناآگاهانه و از سوی کسانی نوشته می‌شود که شوربختانه به انگیزه‌های فرهنگی، سیاسی و .. ریشخند کردن زبان پارسی و فرهنگ ایرانی خود را از نشانه‌های روشنفکری می‌دانند. […]
  • فرهنگستان زبان و سیاست آن (۸)فرهنگستان زبان و سیاست آن (۸) استاد داریوش آشوری: سیاست فرهنگستان زبان ایران در زمینۀ بهره‌گیری از مایه‌های زبان فارسی و حتا زبانهای ایرانی برای گسترش زبان علمی ‌و فنی سیاستی است درست و ناگزیر، ولی اگر این سیاست مطلق و بی‌هیچ استثنا بخواهد اجرا شود، گرفتاریها و تنگناهای خاص خود را پیش […]
  • «زبانِ پارسیگ (پهلوی): دستورِ زبان، واژه‌سازی و واج‌شناسی» چاپ شد«زبانِ پارسیگ (پهلوی): دستورِ زبان، واژه‌سازی و واج‌شناسی» چاپ شد «زبانِ پارسیگ (پهلوی): دستورِ زبان، واژه‌سازی و واج‌شناسی» نوشته‌ی رَهام اشه و گردانشِ مریم تاج‌بخش و بزرگمهر لقمان به پارسیِ سره چاپ شد.
  • واژه‌های فارسی عربی‌شدهواژه‌های فارسی عربی‌شده شهربراز: بیشتر ما با نفوذ زبان عربی بر زبان پارسی و وام‌واژه‌های عربی وارد شده در زبان پارسی آشناییم؛ اما شاید ندانیم که زبان عربی هم واژه‌های فراوانی از زبان پارسی به وام گرفته است؛ اما در فراروند وام‌گیری چنان واژه‌های پارسی را به هم ریخته و از شکل اصلی خود دور کرده که گاهی یافتن واژه‌های پارسی برای زبان‌شناسان هم دشوار است. […]
  • «سِر»: چم و کاربرد آن«سِر»: چم و کاربرد آن در گویشهای روستایی واژه‌های بسیاری هستند که می‌توان آنها را جایگزین واژه‌های بیگانه کرد. یکی از این واژه‌ها، واژه "سِر" است که در گویشهای مرکزی ایران روایی دارد. ناگفته نماند واژه‌ای که سخن از آن است با واژه "سِر" که در فرهنگها به چم "راز و پوشیده" آمده پیوندی ندارد. واژه "سِر" دارای چندین چم است: "بی‌حس"، "خواب زمستانی" و "لایه سفت و […]
  • واژه‌های تازه؛ پیشنهاده به‌جای پروپوزالواژه‌های تازه؛ پیشنهاده به‌جای پروپوزال فرهنگستان زبان و ادب فارسی آخرین واژه‌های مصوب خود را در بخش واژه‌های همگانی و ویژه اعلام کرد. از جمله این واژه‌ها به «پیشنهاده» به‌جای «پروپوزال» و «سراسرنما» به‌جای «پانوراما» می‌توان اشاره […]
0

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*