ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی

ساختارهای وندی

«ساختارهای وندی مشتق‌های فعلی»، نوشته‌ی «دکتر محسن حافظیان» است که از سوی نشر گل آفتاب مشهد در بهار 1388 در 224 رویه چاپ شده است.

در این کتاب ساختارها، گونه‌های وندی و بسامد این وندها را در واژگانی که از فعل‌های ساده‌ی فارسی به دست آمده‌اند، بررسی شده‌اند. گردآیه‌ی این کتاب  شامل فعل‌های ساده‌ی زبان فارسی به همراه واژگان ساخته شده بر اساس آن‌هاست که از «لغتنامه‌ی دهخدا» برگرفته شده‌اند. این کتاب دارای چهار بخش است:

1. بخش نخست به تعریف‌ها و بیان ساختارهای وندی در زبان فارسی می‌پردازد و بنیان‌های نظری و ساختارشناسانه‌ی اثر توضیح داده شده‌اند. بن‌های و وندها و گونه‌های وندی (پسوند، پیشوند، میانوند) تعریف شده‌اند. سپس به سنجه‌های گزینش واژه‌ها از فرهنگ دهخدا پرداخته شده است.

2. سپس ساختارهای گوناگون اشتقاقی توضیح داده شده‌اند: مانند فعل‌ها و واژه‌­های مشتق میانوندی و پیشوندی و پسوندی. برای هر گروه، نمودار توزیع فراوانی آن نیز رسم شده است. برای نمونه، در صفحه‌­های 33 و 34 کتاب نشان داده شده است که چگونه در 13 ساختار پیشوندی و 12 پیشوند، 4480 واژه‌ی گردآیه ساخته شده­‌اند.

3. این بخش شامل فهرست ۵٨۶ فعل ساده است که از آن‌ها مشتق‌هایی در زبان فارسی وجود دارد. فعل‌هایی که مشتقی از آن‌ها دیده نشده در این مجموعه نیامده‌اند.

4. در این بخش که مهم‌ترین و عمده‌ترین بخش کتاب (۱۳۰ صفحه) است، فعل‌های ساده به همراه تمام مشتق‌های آن‌ها، گروه دستوری (نام، صفت و …) و گونه‌­های ساختاری آن‌ها آورده شده است.

 برای نمونه سرواژه «آغشتن» را در اینجا می‌آوریم:

آغِشتَن [āgheštan]: ج. گذ. بن۱: آغشت بن۲: آغار ¬ آغاریدن
 آگَشتَن
– آغشتن
نا. ۱ | آغشتنی ص. ۱ | نیاغشتن نا. ۱
– آغشته
ص. ۲-۱ | آغشتگی نا. ۳-۱ | نیاغشته ص. ۶-۱
آغار نا. ۱-۲ | آغارش نا. ۲-۲ | آغاره نا. ۲-

از «اینجا»، «اینجا»، «اینجا» و «اینجا» می‌توانید نمونه‌هایی از بخش‌های «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» را ببینید.

جستارهای وابسته

  • ساختارشناسی فعل‌های فارسیساختارشناسی فعل‌های فارسی «ساختارشناسی فعل­‌های فارسی» پژوهش دکتر محسن حافظیان با فهرستی از 586 فعل و 85 نمایه (از فعل‌های ساده و پیشوندی و ترکیبی) برای همه‌ی دانش‌آموزان و دانشجویان زبان فارسی سودمند و کارگشاست و می‌تواند به ما در دریافت و درک بهتر زبان رسمی و ملی‌مان دید بهتری بدهد و گره‌هایی از کارهای آموزشی […]
  • درباره‌‌ ریشه‌ واژه‌ عشقدرباره‌‌ ریشه‌ واژه‌ عشق «دکتر محمد حیدری‌ ملایری» در این نوشته‌ی کوتاه این اندیشه را پیش می‌نهد که واژه‌ی عشق ریشه‌ای هندواروپایی دارد. این پیشنهاد بر پایه‌ی پژوهش‌های ریشه‌شناختی استوار است. نگارنده امیدوار است این نوشته انگیزه‌ای باشد برای جست‌وجوهای بیشتر درباره‌ی این واژه و دیگر واژه‌های کم‌شناخته‌ی زبان فارسی تا ایرانیان زبان فارسی را بهتر بشناسند و به […]
  • هشداری درباره شکسته‌نویسیهشداری درباره شکسته‌نویسی «عباس سلیمی آنگیل» در این جستار بر این باور است که شکسته‌نویسی، آن هم به گویش تهرانی، پیوندهای زبانی و فرهنگی فارسی‌زبانان را مختل می‌کند و رواج این زبان در نوشتار می‌تواند نسل‌های آینده را بی‌سواد و بی‌هویت […]
  • زبان دیوزدگیزبان دیوزدگی دکتر محسن حافظیان- داریوش آشوری، نویسندۀ «زبان باز»، از «واپس‌ماندگی زبان فارسی»، از «زبان فارسی نمونه‌ای از همۀ زبان‌های جهان سوم» و «کاستی‌ها و لنگی‌ها و گنگی‌هایش» می‌گوید. زبان و اندیشۀ به کار رفته در این کتاب را «غرب‌زده» نمی‌گویم؛ چراکه این اصطلاح را دیگر روشنفکران «مدرن» ما دوست نمی‌دارند و کهنه‌اش می‌پندارند و توانش هم در این […]
  • ریشه‌شناسی نام چهار فصلریشه‌شناسی نام چهار فصل شهربراز- در این جستار به بررسی ریشه‌شناسی نام چهار فصل سال در زبان پارسی و دیگر زبان‌های هندواروپایی می‌پردازم.
  • صحاح‎الفرس: از کهن‌ترین فرهنگ‎های فارسی جهانصحاح‎الفرس: از کهن‌ترین فرهنگ‎های فارسی جهان
0

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*