پارسیانجمن: نبیگِ[=کتاب] فرهنگستان ایران و فرهنگستان زبان ایران نمایانگر بخشی از کوششهای این دو نهاد است که هر دو در شناخت ژرفتر زبان پارسی و پاسداری و پالایش آن گامهای استواری برداشتند و کارهای ارزشمندی نیز از خود برای آیندگان به یادگار نهادند.
پارسیانجمن: «گلها فروشی نیست» یا «گلها فروشی نیستند»؟ کدام درست است؟
دکتر محمد حیدری ملایری در گفتار زیر به پرسشِ «همخوانی کارواژه[=فعل] با کنا[=فاعل] یا کرده[=مفعول]» با آوردن نمونههایی از نوشتههای کهن و امروزین پارسی پاسخ گفته است.
پارسیانجمن: کارواژههای آمیخته[=افعال مرکب] در پارسی امروز جای بسیاری از کارواژههای ساده و پیشوندی را گرفتهاند و شمار بسیاری از کارواژههای ساده در پارسی امروز از یاد رفتهاند و به جای آنها کارواژههای آمیخته نشسته است. برماست که این کارواژههای ساده و چم[=معنی] و کاربرد آنها را بشناسیم و به جای کارواژههای آمیخته به کار بریم.
پارسیانجمن: تا سدهی هفتم اسلامی در پارسی دری، همچون پارسیگ، پیشوندهای کارواژه[=فعل] هنوز زنده بودند و چمهای[معانی] گوناگونی از راه آنها گفته و نوشته میشدند. شوربختانه پس از این، بهره از کارواژههای آمیخته[=مرکب]، به ویژه با نامواژهها[=اسمها] و زابهای[=صفات] عربی، جای کارواژههای ساده و پیشوندی را گرفته است. برماست که این شیوهی فراموشیده را از نو استواریم.
پارسیانجمن: در این فهرست نزدیک به دو هزار کارواژهی سادهی پارسی آمده و این خود به روشنی نادرست بودن سخنِ آنانی را که میگویند پارسی چندسد کارواژهی ساده بیشتر ندارد مینمایاند؛ هرچند که توانمندی یک زبانْ پیوندی با شمارِ ریشههای کارواژههای آن ندارد و زبانی چون پارسی به آسانی میتواند از واژهها کارواژه برسازد.
حامد قنادی: فرهنگستان زبان پدید آمد و همزمان با آن بزرگانی همچون احمد کسروی رو به سرهنویسی آوردند. کوششهای آنان گرچه همانروز پاسخ نداد ولی زبان امروزینِ مردم نمایانگر اینست که سرانجام واژههای تازه در میان مردم جا باز کرد و بسیاری از واژههای بیگانه از زبان زدوده شد. روزگاری بهجای هواپیما، شهرداری و دادگستری واژههایِ طیاره، بلدیه و عدلیه بهکار میرفت، ولی امروز بسیاری از چم [معنی] این واژهها نیز ناآگاهاند!
پارسیانجمن: برهان قاطع را محمدحسینبنخَلَف تبریزی، نامدار به برهان، در ۱۰۶۲ اسلامی در حیدرآباد دکن با افزون بر ۲۰ هزار درآیه[=مدخل] نوشته و به پایان برده است. نویسنده کوشیده که فرهنگی همهسویه فراهمد و زینرو، پایهی فرهنگ خویش را بر واژهنامهها و فرهنگهای گوناگونی نهاده است. او خود از چهار نبیگ فرهنگ جهانگیری و مجمعالفرس و سرمه سلیمانی و صحاح الادویه به وَرنام[=عنوان] سرچشمههای خویش یاد کرده است.
پارسیانجمن: نادرستی شگفتی که به تازگی در برخی نوشتهها و نیز گاهی در شیوهی گفتار هم دیده میشود، سخنهایی از این دست است: یکی از بهترین کارخانهی پارچهبافی …
نخست باید دانست که یکی از چمهایِ[=معانی] «از» نامبردن بخشی از چیزی است. پس در چنین جایی باید نامواژهای[=اسمی] که پس از آن میآید چندین[=جمع] باشد…
پارسیانجمن: دستور خط فارسی که برآیند کوششهای فرهنگستان زبان و ادب فارسی است، دفتری است که هر نویسندهای را نیاز بدان افتد.
گفتنی است که بر این دفتر میتوان خردههایی دانشیک گرفت و آن را نپسندید و شیوهنامهای نو درانداخت، لیک در پرسمان دبیره چیزی که بیش از هر چیز بایسته است، دوری از آشفتگی و کوشش اندر همگرایی بیشتر کسانی است که بدان دبیره مینویسند.