دسته: ریشه‌شناسی

بهرامِ فره‌وشی: از آن روزگار که بنیادِ شاهنشاهیِ ایران گذاشته شد و سرزمینِ آشور به دست ماد و سپس بابل به فرمانِ کورشِ بزرگ گشوده گشت، اروندرود یا دجله همواره مایه‌ی آبادانیِ سرزمین‌های غربیِ شاهنشاهیِ ایران بود و با بندهایی که ایرانیان بر فرات و دجله ساختند، این بخش از شاهنشاهیِ ایران از بارورترین و زرخیزترین بخشهای ایرانِ کهن گشته بود و در کرانه‌ی پرنعمتِ این رود، در درازای چندین سده، تیسپون، این نیرومندترین پایتختِ روزگارِ کهن، برپا بود و …

یکی از کلیدواژه‌های چترنگ که نشان پایان بازی است «مات» شدن شاه یا «شاه مات» یا «شه مات» است. این «مات» واژه‌ای است پارسی به معناهای: سرگردان، سراسیمه، سرگشته، بیچاره، شکست خورده، و مبهوت. شه مات یعنی شاه شکست خورده و سرگشته و مبهوت شد.
checkmate در انگلیسی هم از «کیش‌مات» پارسی وام گرفته شده است.

پارسی‌انجمن: واژه‌ی «درود» در زبان پارسی نو، که به معنای «سلام» به‌کار می‌رود، ریشه‌ای کهن در زبان‌های ایرانی و هندواروپایی دارد. در نوشته‌های پارسیگ (پارسی میانه)، ریختهایی مانند [drōd]، [drōdag]، [drōdīh] و … به معنای «سلامتی، تندرستی» دیده می‌شوند. این واژه‌ها همگی به ریشه‌ی اوستایی drvatāt بازمی‌گردند که به معنای «تندرستی، سلامت، استواری» است.

  استاد زنده‌یاد ابراهیم پورداود در جستارِ «آتورپاتکان و چیچست و سولان (سبلان) و سهند» از دریچه‌ی زبانشناسی و تاریخ به این چهار جایگاه ایرانشهر پرداخته است.

بزرگمهرِ لقمان: دیوید نیل مکنزی، استادِ نامیِ زبانهای ایرانی، بدین جای، با روشی دانشی، نه تنها بر چند و چونِ زبانهای کردی و جایگاه و پیوندشان با دیگر زبانهای ایرانی پرتو ‌افگنَد که ساخته‌های دروغین درباره‌ی تبار و زبانِ کردان را هم بر‌نماید.

پارسی‌انجمن: «فرهنگِ ایرانِ باستان» گردآوردی از جستارهای گرانسنگِ استادِ زنده‌یاد ابراهیمِ پورداود –ایرانشناس، اوستاشناس و استاد فرهنگ و زبانهای کهنِ ایرانی- است که همان گونه که از نامِ نبیگ برمی‌آید، روشنگری‌ای است دانشی در زمینه‌ی واژه‌های پیونددار با فرهنگِ ایرانِ کهن.

پارسی‌انجمن: «آریامهر» پژوهشی است تیزنگرانه و باریک‌بینانه در زمینه‌ی برنامهای (القابِ) پادشاهانِ ایران از استادِ زنده‌یاد دستور (دکتر) صادقِ کیا -استادِ پیشینِ دانشگاهِ تهران و فرنشینِ فرهنگستانِ زبانِ ایران.

پارسی‌انجمن: خوانندگانِ پارسی‌انجمن پیش‌تر با «فرهنگِ ریشه‌ی لغاتِ فارسی» و «مسیرِ اشتقاقِ لغاتِ فارسی»ِ دکتر علی نورائی آشنا هستند و اینک سومین کارِ ایشان در این زمینه که «فرهنگِ اشتقاقِ واژه‌های فارسی» نام دارد و در آن بیش از ۳۴۰۰ واژه‌ی فارسی ریشه‌یابی شده، چاپخش شده است.