ماه: شهریور 1405

پایه‌گذاریِ نهادی تازه با نام «بنیاد زبان ترکی» و زدودنِ آگاهانه‌ی نام «آذربایجان» از آن، این گمان را پررنگ می‌کند که خواسته‌ی نهفته در این کار، راه دادنِ واژگان بیگانه‌ی عثمانی و باکو و نابودیِ گونه‌گونیِ گویش‌های بومیِ ایران به سود قوم‌گرایان است. افزون بر این، دادنِ جایگاهی همتراز با فرهنگستان به یک زبان محلی، نه تنها نابرابری و ستمی آشکار در برابر ده‌ها زبانِ دیگرِ در ایران پدید می‌آورد و جایگاه یگانه‌ی زبان ملی را می‌آشوبد، که با کشاندن پای زبان و کیش به سودجویی‌های گروهی، شیرازه‌ی کشور و یکپارچگیِ میهن را با گزندهایی درمان‌ناپذیر روبه‌رو خواهد کرد.

در این نوشتار، وام‌واژه‌ها به دو دستۀ «خوش‌خیم» (هماهنگ با ساختار زبان و بی‌خوشۀ واژگانی) و «بدخیم» (زورآورده، همراه با خوشۀ واژگانی و جانشینِ واژه‌های ناب) بخش‌بندی شده‌اند. نویسنده بر این باور است که می‌توان وام‌واژه‌های خوش‌خیم را روادارانه پذیرفت؛ با همه‌ این، برای پاسداری از پویایی و دستگاه واژه‌سازی زبان، باید با یافتن، زنده کردن یا ساختن برابرهای پارسی، آن‌ها را جانشین وام‌واژه‌های بدخیم کرد.

پیامدهای بی‌سوادی‌ بر کسی پوشیده نیست. انگاره‌ی ایران آینده، سرزمینی با هزاران هزار انسان بی‌مهارت و فرهنگ‌نیاموخته، جان و روان آدمی را می‌خراشد. ابوسعید ابوالخیر می‌گوید: «آدمی را از چهار چیز ناگزیر بود: اول نانی، دوم خُلقانی، سیم ویرانی،‌ چهارم جانانی» (به نقل از قابوس‌نامه).