پارسیانجمن: استاد زندهیاد حسین گلگلاب افزون بر این که کارهایی ارزنده در گیاهشناسی، چامهسرایی، خنیا و … از خود به یادگار نهاده، واژههایی بسیار ـ به ویژه در زمینهی گیاهشناسی، همچون کاسبرگ، تخمدان، جلبک، گلسنگ ـ نیز ساخته است. در توژ زیر که ساختهی هومن ظریف است با زندگی و کارهای استاد گلگلاب بیشتر آشنا شوید.
پارسیانجمن: از «آذری، یا زبانِ باستانِ آذربایگان» زندهیاد احمدِ کسروی چنین برداشت میشود که زبانِ آذری زبانِ ویژهی مردمانِ آذربایگان بوده است و بدین جای زندهیاد محمدامین ریاحی خویی نشان میدهد که این زبانِ ایرانی نه ایواز(فقط) زبانِ آذربایگانیان که زبانِ سرتاسرِ مردمانِ مادِ کهن بوده است. استاد ریاحی، سپس، بر پایهی گواههای استوار تاریخی برمینمایاند که «تا پایانِ سدهی دهمِ» مَهی هنوز آذربایگانیان نه به ترکی که به این زبانِ ایرانی سخن میگفتند.
پارسیانجمن: در این سخنرانی، رَهام اشه به تنگسالیِ بزرگِ سدهی نوزدهم (به زمانِ ناصرالدین شاه قاجار) در سنجشِ با خشکسالیِ بزرگِ سدهی پنجم (به شهریاریِ پیروزِ ساسانی) پرداخته و بدین سه پرسش پاسخ داده است: «تنگی و نایابی نان و خورش چگونه پیش آمد؟»، «راه و روشِ سردمداران و کشورداران چه بود؟» و «مردمان چه کشیدند؟»
عباس سلیمی آنگیل: دردا که خو کردن ذهن و زبان نسل جوان و نوجوان به شکستهنویسی، آنان را میخکوب و مقهور این ویژگیهای خاصِ زبان گفتار میکند. تا جایی که نوشتن به زبان معیار برایشان سخت و جانکاه میشود و از نوشتن یک انشا به زبان معیار مینالند و حتی پاسخ برگههای آزمون خود را گاهی شکسته مینویسند!
پارسیانجمن: «تاریخِ زبانِ فارسی» را استادِ زندهیاد محسنِ ابوالقاسمی در سه بخش گرد آورده است: بخشِ نخست به زبانِ پارسی در روزگارِ باستان (پارسه) پردازد که از هزارهی نخست پیشاترسایی تا فروافتادنِ هخامنشیان را در بر میگیرد. بخشِ دوم با زبانِ پارسی در روزگارِ میانه (پارسیگ)، از فروافتادنِ هخامنشیان تا برآمدنِ صفاریان، سروکار دارد. بخشِ سوم هم ویژهی روزگارِ نو (پارسیِ دری/ پارسیِ نو) است: از آغاز صفاریان تا به امروز.
*** آگاهی: برای پیوند با ما میتوانید به رایانشانی azdaa@parsianjoman.org نامه بفرستید. همچنین برای آگاهی از بهروزرسانیهای تارنما میتوانید هموندِ رویدادنامه پارسیانجمن شوید و نیز میتوانید به تاربرگِ دنباله…
پارسیانجمن: «فرهنگستان» نوشتهی استادِ زندهیاد ابراهیم پورداود است.
استاد پورداود در این جُستار واژهی فرهنگستان را به «فر»، «هنگ» و «ستان» شکافته دربارهی هر بهر سخن گفته، نیز پیشینهی این واژه را در پارسیگ (پهلوی) برنموده است.
پارسیانجمن: از ابوالفضل بیهقی نویسندهی «تاریخِ بیهقی» (درگذشته در سالِ ۴۷۰ مهی) نامهای بازمانده که در آن برایِ ۳۷۳ «سخن» که بیشترِ آنها پارسی است برابرِ عربی داده شده است! این دفترک برخی از واژههای فارسی را که کاربرد داشته و واژههای عربی رفتهرفته جانشین آنها شده است به دست میدهد و با آن میتوان برابرِ درستِ فارسی برخی از واژههای عربی را که خودِ بیهقی و برخی از دبیران و دیوانیان و دانشمندانِ پیشین به کار بردهاند به دست آورد.
پارسیانجمن: «واژهنامهی طبری» دربردارندهی «نصابِ طبری» (به یادگارمانده از زمانِ محمدشاه قاجار)، واژهنامهی طبریِ نصاب، گزارشِ واژههایی که در نصاب آمده، بررسی در ریشهی آنها با دیباچهای دربارهی بازماندههای گویشِ طبری و سه پیوست است.
واژهنامهی تبری نوشتهی استادِ زندهیاد صادق کیا، استادِ پیشینِ دانشگاهِ تهران و فرنشینِ فرهنگستانِ زبانِ ایران در زمانِ محمدرضاشاه پهلوی، است.
«اگر سگِ شبانی یا سگِ خانگی نبود هر آینه در رویِ این زمینِ اهوراآفریدهی من، خانومانی پایدار نماندی» (فرگردِ سیزدهمِ ویدیوداد، پارهی ۴۹).