پارسیانجمن: زبانِ زازا یکی از زبانهای ایرانی کنارهی دریای کاسپین است که در آناتولیِ امروز گویشورانی نزدیک به هشت میلیون تن دارد. این زبان را گروهی در شمارِ زبانهای کردی به شمار میآورند، همبدانگه که ویژگیهای زبانشناختیِ یکسره دگرسانی با زبانهای کردی دارد و بیشتر به زبانهای گیلکی، مازندرانی و تالشی نزدیک است، چه گویا خاستگاهِ نخستین این مردمان دیلمان، در کنارههای دریای کاسپین، بوده است.
پارسیانجمن: در این جستار، نویسنده با بررسیِ گویشِ شهرِ هرات و روستاهای پیرامونش، در آغاز ویژگیِ گویشِ هراتی را در سنجش با گویشِ کابلی برنموده، و همزمان، نشانههای نزدیککنندهی گویشِ هراتی را به گویشِ تهرانی نشان داده است، و در پایان، برپایهی ویژگیهای آواشناسی و صرفی، بدین برآیند رسیده که گویشِ هراتی جداسان از گویشِ کابلی و نزدیک به گویشِ تهرانی است.
استاد جلال متینی در این جستار به اینکه چگونه زبانِ پارسیِ دری زبانِ رسمیِ ایرانشهریان شد پاسخ میدهد و در این میان جایگاهِ زبانِ پارسی را به روزگارِ فرمانرواییِ سررشتهدارانِ ترک برمینماید.
ایرانشهریان بر این باورند که در شبِ چله درازترین نبرد با اهریمن درخواهد گرفت. زینرو، برای یاری به پیروزیِ روشنایی، خوانی از واپسین میوههای پاییزی میگسترند و بر گردِ آتش از شام تا بام به شادی میگذرانند.
پارسیانجمن: استاد پورداود در این جُستار به واژهی «میهن» پرداختهاند. ریشه و بنِ چند هزار سالهی آن را به همراهِ ارزشِ به کارگیریاش به جای واژهی عربیِ «وطن»، که به چِمِ(معنیِ) «آغل و آخور» است، برنمودهاند.
پارسیانجمن: عبدالحسین نوشین، نویسنده، پژوهنده، هنرمند و بُنیادگذارِ نمایشِ نوین و جهانی در ایران، یکی از چهرههای نامدار روزگارِ ما بود. از او نبیگِ(کتاب) ارزندهی واژهنامک در گزارش واژههای دشوارِ شاهنامه بر جای مانده که دستهکلیدِ گرهگشایی است در دستِ هر پژوهندهی شاهنامهی فردوسیِ بزرگ.
تقی ارانی: «آذربایجان … از ازمنهی قدیمه مسکنِ اقوامِ آریاننژاد و یکی از مهمترین مهدهای تمدنِ ایرانی بوده … بدبختانه پس از حملهی وحشیانِ مشرق … در قسمتِ عمدهی آذربایجان اهالی زبانِ خود را فراموش نموده به زبانِ ترکی متکلم شدهاند. ترکیزبان بودنِ بعضی از قسمتهای ایران باعثِ اشتباهِ برخی مردمانِ بیاطلاع (پانترکیستها) شده بدون اینکه این قبیل اشخاص قدری صفحاتِ تاریخ را ورق زده از حقیقت مطلع شوند فورا ادعا میکنند که این قوم ترک هستند … گویا نمیدانند که یک نفر آذربایجانی ترکشدن را برای خود ننگ میداند.»
پارسیانجمن: «فرهنگِ کرمانی» گردآوریِ زندهیاد منوچهر ستوده است که دربردارندهی بیش از ۴۷۰۰ واژه از گویشِ کرمانی است. همچنین، آیینها، زبانزدها، داستانها و ترانههایی چند از کرمان در این فرهنگ گرد آورده شدهاند.
محمدرضا خسروی: فرهنگستان زبان فارسی که میباید پاسدار بیدار مرزهای زبان پارسی باشد راست به سربازی میماند که در سنگرش خفته باشد.
با نگاه به نامه فرهنگستان میگویم و از گفته برون میآیم که از فرهنگستان پیداست که نویسندگان و کارداران آن یکسره با درد جانکاه زبان بیگانهاند، آنان که میباید به درمان این درد میپرداختند، نمکپاش دل ریش آن شدهاند.
پارسیانجمن: پژوهشهای تاریخی و زبانشناختی به روشنی نشان میدهند که تا پیش از ترکتازیِ ترکان و مغولان به ایرانزمین، زبانِ آذربایجانیان گویشی از پارسی بوده است که پژوهشگران آن را «پهلویِ آذری» خواندهاند. پهلویِ آذری با آنکه کنون جای خویش را به ترکیِ آذری داده با همهی این واژههایی پرشمار از آن در زبانِ امروزِ آذربایجان بر جای مانده است که نگارندهی «زبانِ آذربایجان»، محمدرضا شعار، کوشیده تا شماری از این واژههای کهنِ پارسی را که در گفتوگوهای روزانهی آذربایجانیان شنیده است در این کار گرد آورد، و فرادستِ پژوهندگان نهد.