پیکره‌ی فارسی روز

پیکره‌ی فارسی روز

فرهاد قربان‌زاده*: «پیکره‌ی فارسی روز» پیکره‌ای است دربردارنده‌ی متن‌های معاصر فارسی که به سرپرستی نگارنده در انتشارات تیسا تهیه شده و دربردارنده‌ی ۱۲۷ متن فارسی است. این پیکره برای تألیف اثری با عنوانِ احتمالی «فرهنگ فارسی روز» گردآوری شده و برمبنایِ آن نرم‌افزاری ویژه‌ی فرهنگ‌نویسی با عنوان پِرلِکس[۱] طراحی و آماده شده‌است. برایِ‌اینکه زبان به‌کاررفته در پیکره زبان فارسیِ زنده‌ی امروز باشد، تمام متن‌ها ازمیانِ آثار منثوری انتخاب شده‌اند که از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۲ نوشته شده‌اند یا چاپ نخست آن‌ها در این فاصله‌ی زمانی بوده‌است. اغلب متن‌ها از آثار داستانی برگزیده شده‌است و تعداد انگشت‌شماری فیلم‌نامه، نمایش‌نامه، گفت‌وگو، و زندگی‌نامه‌ی خودنوشت نیز در پیکره وجود دارد. در انتهای مقاله فهرست این آثار آمده‌است.

ازآنجاکه تأکید «پیکره‌ی فارسی روز» بر زبان رایج و عمومی فارسی است، فاقد هرگونه متن تخصصی است و درنتیجه واژه‌های رایج در متن‌های تخصصیِ دانش‌های گوناگون در آن نیست. این پیکره جدیدترین پیکره‌ی زبان فارسی است و به‌دلیلِ برخورداری از متن‌های جدید فارسی می‌توان آن را مکمل معدود پیکره‌های موجود دانست. پیکره‌ی فارسی روز فاقد هرگونه متن کهن و منسوخ است و به‌دلیلِ استفاده از متن‌های جدید، بسیاری از نوواژه‌های فارسی را دربردارد.

منابع پیکره

در ادامه نام کتاب‌های موجود در پیکره، براساس نام نویسنده و به ترتیب حروف الفبا آمده‌است:

آقایی: از شیطان آموخت و سوزاند، فرخنده آقایی، ققنوس، ۸۷

احمدی۱: پری فراموشی، فرشته احمدی، ققنوس، ۸۷

احمدی۲: جنگل پنیر، فرشته احمدی، ققنوس، ۸۸

احمدی۳: سارای همه، فرشته احمدی، ققنوس، ۹۱ (چاپ ۱: قصه، ۸۳)

اخوت: نیمه‌ی سرگردان ما، محمدرحیم اخوت، نقش خورشید، ۸۰ (آگاه: ۸۶)

ارسطویی۱: آفتاب‌مهتاب، شیوا ارسطویی، مرکز، ۸۱

ارسطویی۲: من دختر نیستم، شیوا ارسطویی، قطره، ۸۴

ارسطویی۲: خوف، شیوا ارسطویی، روزنه، ۹۲

اسلامی ندوشن: روزها (جلد چهارم)، محمدعلی اسلامی ندوشن، یزدان، ۱۳۸۵

اسماعیلی۱: جیب‌های بارانی‌ات را بگرد، پیمان اسماعیلی، ققنوس، ۸۴

اسماعیلی۲: برف و سمفونی ابری، پیمان اسماعیلی، چشمه، ۸۶

اسماعیلیون: آویشن قشنگ نیست، حامد اسماعیلیون، ثالث، ۸۷

اشرفی: ماهی‌ها در شب می‌خوابند، سودابه اشرفی، مروارید، ۸۳

الهی: سالمرگی، اصغر الهی، چشمه، ۸۴

الیاتی۱: مادمازل کتی، میترا الیاتی، چشمه، ۸۰

الیاتی۲: کافه‌ی پری دریایی، میترا الیاتی، چشمه، ۸۷

امین: قلعه‌مرغی؛ روزگار هرمی، سلمان امین، ققنوس، ۹۰

امیری: عشق روی چاکرای دوم، ناتاشا امیری، ققنوس، ۸۵

بردستانی: هیچ، سعید بردستانی، ققنوس، ۸۵

بصیری: شهر یک‌نفره، مرجان بصیری، ققنوس، ۸۷

بیروتی۱: دارند در می‌زنند، منیرالدین بیروتی، ققنوس، ۸۶

بیروتی۲: سلام مترسک، منیرالدین بیروتی، نیلوفر، ۸۸

پارسی‌پور: گرما در سال صفر، شهرنوش پارسی‌پور، شیرین، ۸۲

پیرزاد: عادت می‌کنیم، زویا پیرزاد، مرکز، ۸۳

ترقی: دو دنیا، گلی ترقی، نیلوفر، ۸۱

جعفری: کافه‌پیانو، فرهاد جعفری، چشمه، ۸۶

چرمشیر: چشم‌های بسته از خواب (نمایش‌نامه)، محمد چرمشیر، نیلا، ۹۱

چهل‌تن۱: تهران: شهر بی‌آسمان، امیرحسن چهل‌تن، نگاه، ۸۰

چهل‌تن۲: سپیده‌دم ایرانی، امیرحسن چهل‌تن، نگاه، ۸۴

حبیبی۱: آنجا که پنچرگیری‌ها تمام می‌شوند، حامد حبیبی، ققنوس، ۸۷

حبیبی۲: بودای رستوران گردباد، حامد حبیبی، چشمه، ۹۰

حسینی۱: آبی‌تر از گناه، محمد حسینی، ققنوس، ۸۴

حسینی۲: یکی از همین روزها ماریا، محمد حسینی، ققنوس، ۸۳

خورشیدفر: زندگی مطابق خواسته‌ی تو پیش می‌رود، امیرحسین خورشیدفر، مرکز، ۸۵

دانشور: ساربان‌سرگردان، سیمین دانشور، خوارزمی، ۸۰

دریابندری: گفت‌وگو با نجف دریابندری، نجف دریابندری، نیلوفر، ۸۸

دم‌شناس: نَهَست، ابراهیم دم‌شناس، نیم‌نگاه، ۸۲

رضایی‌زاده: مرگ‌بازی، پدرام رضایی‌زاده، چشمه، ۸۶

رها: ایام بی‌شوهری، نسترن رها، ققنوس، ۸۸

سلیمانی۱: بازی آخر بانو، بلقیس سلیمانی، ققنوس، ۸۴

سلیمانی۲: بازی عروس و داماد، بلقیس سلیمانی، چشمه، ۸۶

سلیمانی۳: خاله‌بازی، بلقیس سلیمانی، ققنوس، ۸۶

سلیمانی۴: به هادس خوش آمدید، بلقیس سلیمانی، چشمه، ۸۸

سلیمانی۵: پسری که مرا دوست داشت، بلقیس سلیمانی، ققنوس، ۸۹

سلیمانی۶: روز خرگوش، بلقیس سلیمانی، چشمه، ۹۰

سناپور۱: با گارد باز، حسین سناپور، چشمه، ۸۲

سناپور۲: ویران می‌آیی، حسین سناپور، چشمه، ۸۲

سناپور۳: سمت تاریک کلمات، حسین سناپور، چشمه، ۸۴

سناپور۴: لب بر تیغ، حسین سناپور، چشمه، ۸۵

سناپور۵: شمایل تاریک کاخ‌ها، حسین سناپور، چشمه، ۸۷

سیاوشی: فارسی بخند، سپیده سیاوشی، قطره، ۹۰

شاملو: سرخی تو از من، سپیده شاملو، مرکز، ۸۵

شریفیان: چه کسی باور می‌کند رستم، روح‌انگیز شریفیان، مروارید، ۸۲

شهسواری۱: پاگرد، محمدحسن شهسواری، افق، ۸۳

شهسواری۲: تقدیم به چند داستان کوتاه، محمدحسن شهسواری، افق، ۸۵

شهسواری۳: شب ممکن، محمدحسن شهسواری، چشمه، ۸۷

شیرمحمدی۱: بعد از آن شب، مرجان شیرمحمدی، مرکز، ۸۱

شیرمحمدی۲: یک جای امن، مرجان شیرمحمدی، مرکز، ۸۳

علی‌پور: بگذریم، بهناز علی‌پور گسکری، چشمه، ۸۳

علیخانی: اژدهاکشان، یوسف علیخانی، نگاه، ۸۶

غلامی: آدم‌ها، احمد غلامی، ثالث، ۸۹

فرزانه۱: چرک‌نویس، بهمن فرزانه، ققنوس، ۸۳

فرزانه۲: سوزن‌های گم‌شده، بهمن فرزانه، ققنوس، ۸۴

فرزانه۳: از چاله به چاه، بهمن فرزانه، ثالث، ۸۸

فقیری: ببینم نبضتان می‌زند؟، امین فقیری، چشمه، ۸۶

قانع۱: مورچه‌هایی که پدرم را خوردند، علی قانع، ققنوس، ۸۵

قانع۲: راهپیمایی روی ماه، علی قانع، افراز، ۸۹

کاتب۱: آفتاب‌پرست نازنین، محمدرضا کاتب، هیلا [= ققنوس]، ۸۸

کاتب۲: رام‌کننده، محمدرضا کاتب، چشمه، ۸۹

کاووسی‌فر: خواب با چشمان باز، ندا کاووسی‌فر، چشمه، ۸۹

کربلایی‌لو۱: من مجردم خانوم، مرتضی کربلایی‌لو، ققنوس، ۸۲

کربلایی‌لو۲: خیالات، مرتضی کربلایی‌لو، ققنوس، ۸۳

کربلایی‌لو۳: زنی با چکمه‌ی ساق‌بلند سبز، مرتضی کربلایی‌لو، ققنوس، ۸۵

کربلایی‌لو۴: روباه و لحظه‌های عربی، مرتضی کربلایی‌لو، افراز، ۸۸

کربلایی‌لو۵: مفیدآقا، مرتضی کربلایی‌لو، افراز، ۸۸

کوشان: زنان فراموش‌شده، مرتضی کربلایی‌لو، ققنوس، ۸۸

کهباسی: خط تیره آیلین، ماه‌منیر کهباسی، ققنوس، ۸۵

گاهان: زیر آفتاب خوش‌خیال عصر، جیران گاهان، چشمه، ۸۷

گروه نویسندگان۱: نقش ۸۱ ، گروه نویسندگان، نیلوفر، ۸۲

گروه نویسندگان۲: نقش ۸۲ ، گروه نویسندگان، نیلوفر، ۸۳

گلشیری۱: شب طولانی، سیامک گلشیری، نگاه، ۸۰

گلشیری۲: با لبان بسته، سیامک گلشیری، ثالث، ۸۲

گلشیری۳: من عاشق آدم‌های پولدارم، سیامک گلشیری، مروارید، ۸۵

گلشیری۴: چهره‌ی پنهان عشق، سیامک گلشیری، مروارید، ۸۶

گلشیری۵: خفاش شب، سیامک گلشیری، مروارید، ۸۸

گیوا: مونالیزای منتشر، شاهرخ گیوا، ققنوس، ۸۷

مجابی۱: در این هوا، جواد مجابی، ققنوس، ۸۳

مجابی۲: روایت عور، جواد مجابی، ققنوس، ۸۳

محب‌علی۱: نفرین خاکستری، مهسا محب‌علی، افق، ۸۱

محب‌علی۲: نگران نباش، مهسا محب‌علی، چشمه، ۸۸

محمدعلی۱: باورهای خیس یک مرده، محمد محمدعلی، ققنوس، ۸۳

محمدعلی۲: دریغ از روبه‌رو، محمد محمدعلی، کاروان، ۸۶

محمدی۱: آنجا که برف‌ها آب نمی‌شوند، کامران محمدی، چشمه، ۸۷

محمدی۲: قصه‌های پریوار و داستان‌های واقعی، کامران محمدی، ققنوس، ۸۸

مدرس صادقی۱: آن طرف خیابان، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۱

مدرس صادقی۲: من تا صبح بیدارم، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۲

مدرس صادقی۳: دیدار در حلب، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۳

مدرس صادقی۴: آب و خاک، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۴

مدرس صادقی۵: وقایع اتفاقیه، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۵

مدرس صادقی۶: بیژن و منیژه، مرکز، جعفر مدرس صادقی، ۸۷

مدرس صادقی۷: توپ شبانه، جعفر مدرس صادقی، مرکز، ۸۸

مرادی: خنده در خانه‌ی تنهایی، بهرام مرادی، اختران، ۸۱

مرتضاییان آبکنار: عقرب روی پله‌های راه‌آهن اندیمشک یا از این قطار خون می‌چکد قربان، حسین مرتضاییان آبکنار، نی، ۸۵

مستور۱: چند روایت معتبر، مصطفی مستور، چشمه، ۸۲

مستور۲: من دانای کل هستم، مصطفی مستور، ققنوس، ۸۳

مستور۳: استخوان خوک و دست‌های جذامی، مصطفی مستور، چشمه، ۸۳

مستور۴: حکایت عشقی بی‌شین، بی‌قاف، بی‌نقطه، مصطفی مستور، چشمه، ۸۴

مستور۵: من گنجشک نیستم، مصطفی مستور، مرکز، ۸۸

مستور۶: تهران در بعدازظهر، مصطفی مستور، چشمه، ۸۹

مستور۷: سه گزارش کوتاه درباره‌ی نوید و نگار، مصطفی مستور، مرکز، ۹۰

مستور۸: دویدن در میدان تاریک مین، مصطفی مستور، چشمه، ۹۱ (نمایش‌نامه)

معروفی: ذوب‌شده، عباس معروفی، ققنوس، ۸۸

مقانلو: دود مقدس، شیوا مقانلو، ققنوس، ۸۵

مولوی: حالا کی بنفشه می‌کاری؟، فرشته مولوی، ققنوس، ۹۱

مهرجویی: در خرابات مغان، داریوش مهرجویی، قطره، ۹۱

میرصادقی۱: دختری با ریسمان نقره‌ای، جمال میرصادقی، اشاره، ۸۶

میرصادقی۲: دندان گرگ، جمال میرصادقی، مجال، ۸۷

میرکریمی، راستین: به همین سادگی (فیلم‌نامه)، رضا میرکریمی و شادمهر راستین، سوره‌ی مهر، ۸۹

وفی۱: پرنده‌ی من، فریبا وفی، مرکز، ۸۱

وفی۲: ترلان، فریبا وفی، مرکز، ۸۲

وفی۳: رؤیای تبت، فریبا وفی، مرکز، ۸۴

وفی۴: رازی در کوچه‌ها، فریبا وفی، مرکز، ۸۶

وفی۵: در راه ویلا، فریبا وفی، چشمه، ۸۷

وفی۶: ماه کامل می‌شود، فریبا وفی، مرکز، ۸۹

وفی۷: همه‌ی افق، چشمه، فریبا وفی، ۸۹

یادعلی: آداب بی‌قراری، یعقوب یادعلی، نیلوفر، ۸۳

یزدان‌بد: پرتره‌ی مرد ناتمام، امیرحسین یزدان‌بد، چشمه، ۸۹

یزدانی‌خرم: من منچستریونایتد را دوست دارم، مهدی یزدانی‌خرم، چشمه، ۹۱


 *دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی

[۱]. «پرلکس» (Perlex) مرکّب از Per (کوتاه‌شدۀ Persian) و lex (کوتاه‌شدۀ lexicon «واژگان») است و درمجموع به‌معنیِ «واژگان فارسی» است.

 

جستارهای وابسته

  • گفت‌وگو با «حجتی فهیم» سازنده نرم‌افزار برگردان دبیره سیرلیک به پارسیگفت‌وگو با «حجتی فهیم» سازنده نرم‌افزار برگردان دبیره سیرلیک به پارسی نرم‌افزار پرشین-تاجیک که‌ یک نرم‌افزار تحت وب است، برای آسان‌کردن دسترسی به خط فارسی میان فارسی‌زبانان طراحی شده است. این نرم‌افزار به صورت رایگان در دسترس همگان قرار دارد و امکان می‌دهد که مطالب نوشته شده به خط سیریلیک را با یک کلیک به فارسی، نویسه‌گردانی […]
  • «ایرانسل» همچنان پیام‌های «فینگلیش» می‌فرستد«ایرانسل» همچنان پیام‌های «فینگلیش» می‌فرستد ایرانسل پیام‌های فینگلیش می‌فرستد و همین موضوع چندی است علامت سوالی در ذهن کسانی به وجود آورده است که پیگیر شعارهای شرکت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران در راستای صیانت از خط و زبان فارسی […]
  • پیشگفتار فرهنگ ریشه‌شناختی اخترشناسی-اخترفیزیکپیشگفتار فرهنگ ریشه‌شناختی اخترشناسی-اخترفیزیک دکتر محمد حیدری ملایری- از آنجا که پارسی زبانی هند-و-اروپایی است، این بخت را دارد که از الگوها و تجربه‌های گذشته‌ی زبان‌های اروپایی‌ استفاده کند، زبان‌هایی که توانسته‌اند نیرومندترین راژمان اصطلاح‌شناسی دانشی را پدید آورند. واژه‌سازی در زبان پارسی از همان الگوهایی استفاده می‌کند که در زبان‌های اروپایی به کار می‌روند […]
  • نگاهی به نرم‌افزار «پارسی را پاس بداریم»نگاهی به نرم‌افزار «پارسی را پاس بداریم» کوروش جنتی: به‌تازگی نرم‌افزار «پارسی را پاس بداریم»، با پیشاورد (= عرضۀ) ویراست تازه‌‌ای از بستۀ نرم‌افزاری‌‌‌اش، توانسته‌است کارهای پیش‌تر از خود را به رسایی برساند و بیش‌و‌کم همه‌سونگر‌ترین و توانمند‌ترین ابزار پارسی‌‌زبانی را فراهم کند. چنین به دیده می‌آید که این بستۀ نرم‌افزاری، با نرم‌افزارهای هفت‌گانه‌اش، بهترین پاسخی بوده‌است که […]
  • درباره‌ی ویراسبازدرباره‌ی ویراسباز ویراسباز یک ویراستار رایگان، برخط (آنلاین) فارسی است. نسخه‌ی کنونی یک نسخه‌ی آزمایشی است و هنوز در ابتدای راه قرار دارد. ویراسباز نوشته‌ها را از نظر دستور خط فارسی و اصول تایپ فارسی ویرایش می‌کند. در نسخه‌ی کنونی توانایی یافتن اشتباه‌های املایی وجود […]
  • پارسی کرمانشاهیپارسی کرمانشاهی استاد میرجلال‌الدین کزازی- اگر دانش‌ورانه و بر پایه‌ی زبان‌شناسی تاریخی به پارسی کرمانشاهی بنگریم و آن را بررسیم و بکاویم، برهان‌ها و نشانه‌هایی آشکار از دیرینگی این گویش خواهیم یافت و واژه‌ها و کاربردها و هنجارهایی زبانی را در آن به دست خواهیم آورد که ما را به روزگاران کهن در تاریخ و فرهنگ ایران باز خواهد […]
0

3 دیدگاه فرستاده شده است.

  1. درود
    دست مریزاد که نوشته ها و خبرهای پُرباری در اینجا می‌گذارین. پرسشم این است که این کتاب منتشر شده است؟ یا اینکه به رایانشانی آقای فرهاد قربان‌زاده چگونه می‌توانم دسترسی داشته باشم که درخصوص کتابش چند پرسش بکنم.
    سپاس
    محمد

    0

1 بازتاب

  1. Порсӣ анҷуман » Пайкараи форсии рӯз

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*