سرچشمه‌های پارسی سره

پارسی سره

منوچهر فروزنده‌فرد: دکتر شالچی از پارسی‌پژوهان بنام است و نوشتارهایی پارسی و شیرین و اندریافتنی می‌نگارد که برای آشنایی با شیوه‌ی سره‌نویسی سودمند تواند بود. وی در این نوشتار به سرچشمه‌های پارسی سره می‌پردازد و سره‌گرایان را در یافتنِ سرچشمه‌های واژگان شایسته رهنمونی می‌کند.

 

خوانندگان گرامی می‌توانند «سرچشمه های پارسی سره» از دکتر امیرحسین اکبری شالچی را از «اینجا» دریافت کنند.

 

نگارنده هنگام بررسی نوشتار یادشده به چند نهاده برخورد که یادآوری آن‌ها به خوانندگان ارجمند بیهوده نیست.

۱- با همه‌ی کوششی که دکتر شالچی در به کار بردنِ واژه‌های پارسی دارند، گه‌گاه برخی واژگان بیگانه نیز در نوشتارشان دیده می‌شود. نمونه را:

اما (چندین بار)، کتاب (چندین بار)، خوش سلیقه (رویه‌ی ۳۲)، رادیو (۳۲)، تلویزیون (۳۲)، ناشر (۳۳ و یکی دو جای دیگر)، حوصله (۳۳)، مادی (۳۴ )، دوره (۳۵)، دیار (۳۶)، کنایه (۳۷)، مصدر (۳۷)، مرکزی (۴۰)، جِدّاً (۴۱)،  فهم (در «همه فهمی» ۴۱)

۲- شوربختانه پارسی‌نویسی را در دبیره به کار نمی‌گیرند؛ برای نمونه، «سد» و «درسد» را (در رویه های ۴۰و۳۳) به گونه‌ی نادرست «صد» و «درصد» نوشته‌اند (شوربختانه این لغزش در نوشتار استاد کزازی و برخی از سره‌نویسانِ دیگر نیز دیده‌می‌شود).

۳- چنین می‌نماید که ایشان تنها به واژه‌های تازی روی خوش نشان نمی‌دهند و از به کار بردنِ واژه‌های فرنگی پرهیزی ندارند!

۴- برابرِ «ینگه دنیا» که برای «آمریکا» آورده‌اند (رویه‌ی ۴۰)، پارسی و درست نیست. روشنگری آن که این واژه در فرهنگ معین (و شوربختانه به پیروی از آن در فرهنگ‌های دیگر هم‌چون فرهنگ فارسی- انگلیسی حییم) «ترکی- فارسی» دانسته‌شده، ولی از آن‌جا که «دنیا» تازی است (و فرهنگ معین خود بر این، گواه  و خستو است)، باید این واژه را «ترکی- تازی» پنداشت؛ پس به هیچ روی پارسی نیست! افزون بر آن از آن‌جا که «آمریکا» – یا به گونه ی درست‌تر (چنان که استاد نجفی نیز در غلط ننویسیم نمون کرده‌اند) «اِمریکا» –  نامِ کشوری ویژه است، نشاید آن را برگرداندن؛ و نیز «امریکا» کوتاه‌تر و ساده‌تر از «ینگه دنیا» ست (گفتنی ست که «ینگه دنیا» – به گواهیِ فرهنگ معین- به چمِ «جهانِ نو» است). پس به همه‌ی این انگیزه‌ها، برابر «ینگه دنیا» برای «امریکا» نادرست است.

۵- در نوشتار به واژه‌های بیگانه‌ای هم‌چون «صراف، مستقر، معین» (رویه‌ی ۳۴) و «رادیولوژی، اقتصاد، تلویزیون» (رویه‌ی ۴۳) نمون کرده‌اند و در جست‌وجوی برابرهای سره‌ی آن‌ها هستند ولی در پایان، پس از شناساندنِ همه‌ی سرچشمه‌ها برابری برای این‌ها نیافته‌اند (یا فراموش کرده‌اند که بیابند)!

۶- واژه‌ی «ایران‌زمین» در بالای رویه‌ها به گونه‌ی نادرست «ایرتن‌زمین» نوشته‌شده‌است (می‌دانم که لغزش دکتر شالچی نیست، ولی به هر روی جای انگشت نهادن تواند بود!).

به هر روی از ایشان سپاس‌گزارم و برایشان آرزوی پیروزی و شادکامی دارم، وخوانندگان گرامی را به خواندن نوشتار یادشده فرامی‌خوانم.

برگرفته از بَوَندک 

 

آگاهی: برای پیوند با ما می‌توانید به رایانشانی azdaa@parsianjoman.org نامه بفرستید. همچنین برای آگاهی از به‌روزرسانیهای تارنما می‌توانید هموند رویدادنامه پارسی‌انجمن شوید و نیز می‌توانید به تاربرگ ما در فیس‌بوک یا تلگرام بپیوندید.

 

جستارهای وابسته

  • آسیب‌شناسیِ پارسیِ سرهآسیب‌شناسیِ پارسیِ سره منوچهرِ فروزنده فرد: نگارنده سرِ آن دارد که در این نوشتارِ کوتاه به بررسیِ برخی از نادرستی‌های فرهنگِ واژگانِ پارسی بپردازد. آماجِ نگارنده تنها آسیب‌شناسیِ فرهنگ‌نویسی و پارسی‌نگاری‌ست، نه چیزِ […]
  • زبان پارسی‌نو: شکوفایی، آمیختگی و پالایشزبان پارسی‌نو: شکوفایی، آمیختگی و پالایش سامان حسنی: زبان پارسی، با ریشه در زبان اوستایی، دارای پیشینۀ درازآهنگ سه‌هزاروچندسدساله می‌باشد و سه دوران را پشتِ‌سر گذاشته‌است: پارسی‌باستان، پارسی‌میانه و پارسی‌نو. در این جستار به زبان پارسی‌نو می‌پردازیم و راهِ پُرفرازونشیبش، از شکوفایی تا زمین‌گیرشدنش زیرِ بارِ واژه‌های بیگانه، و خیزش دوباره‌اش را […]
  • نگر میرزا فتح‌علی آخوندزاده دربارۀ پارسی سرهنگر میرزا فتح‌علی آخوندزاده دربارۀ پارسی سره میرزا فتح‌علی آخوندزاده - بنیادگذار اندیشه سنجشگرانه[=انتقادی] و پدر نمایشنامه‌نویسی و ملی‌گرایی نوین ایرانی- در نامه‌ای به شاهزاده میرزا جلال‌الدوله، نویسندۀ نامۀ خسروان که تاریخ ایران باستان را به پارسی سره نوشته‌بود، چنین نگاشته است […]
  • اندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسیاندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسی دکتر میرجلال الدین کزّازی- وام‌واژه‌های درشتناک و ناهموار و گوش‌آزار، بافتار نازک و دلاویز و آهنگین زبان پارسی را می‌پریشند و زنگ و آهنگ خنیایی آن را زیان می‌رسانند. آسیب‌های دیگر که از این رهگذر به دیگر سامانه‌های زبان همچون سامانه گردانشی (صرفی و نحوی) و ماناشناختی (معنی‌شناختی) می‌رسد، نهان است و دیرپیدا و زبان را از درون می‌فرساید و […]
  • زبان پارسی و پیوستگیِ کیستیِ ایرانزمینزبان پارسی و پیوستگیِ کیستیِ ایرانزمین آرمین سورن: زبان پارسی، چیزی ست فرای زبان دیوانی ‌و سراسری؛ او بنیاد کیستیِ همۀ ایرانیان است. حتا آن دسته از ایرانیان نیز که امروز در بیرون از مرزهای ایرانِ کوچک می‌زیند و حتا آن دسته از ایرانیان، که امروز، زبانی جز زبان پارسی را از مامِ خویش می‌آموزند. کیستیِ ایرانزمین که زبان پارسی جایگاهِ نمودِ آن است، زیرآمدی از امرِ حق نیست، خود […]
  • واژه‌یاب (فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه) ابوالقاسم پرتوواژه‌یاب (فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه) ابوالقاسم پرتو «واژه‌یاب»، فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه در سه دفتر است که از سوی استاد «ابوالقاسم پرتو» گردآوری شده است. آماج فراهم‌آورنده‌ی «واژه‌یاب» نمودنِ واژگان پارسی برابر واژه‌های بیگانه‌ای است که به زبان فارسی راه یافته است. واژه‌یاب دنباله‌ای بر «فرهنگ کوچک» زنده‌یاد ذبیح بهروز و آغازه‌ای بر «فرهنگ بزرگ» است […]
4+

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*