پارسیانجمن: دکتر خلیلاله اورمر ـ زبانشناسِ افغانستانی ـ در نبیگِ[=کتابِ] «زبانِ دری، فارسیِ میانه و فارسیِ باستان» به بررسیِ زبانِ پارسی، از ۲۶۰۰ سالِ پیش بدینسو، در سه گسترهی پارسیِ باستان (نامِ درستتر: پارسه)، پارسیِ میانه (نامِ درستتر: پارسیگ) و پارسیِ دری پرداخته است.
کورش جنتی: پارسی کنونی فرزند پارسی میانه است و پارسی میانه فرزندِ پارسی باستان. پارسی باستان خود متعلق به دریای بزرگتر زبانهای ایرانی است که اوستایی یکی از بزرگترین نمایندگان است و اینها همه رشتههایی هستند که ایرانیان را به گذشتۀ تاریخی و کیستی فرهنگی و هویّتی خود پیوند میدهند.
پارسیانجمن: «اساسِ اشتقاقِ فارسی» گردانشِ دو پژوهشِ هرن و هوبشمان دربارهی ریشهشناسیِ زبانِ پارسی است.
بدین کار تنها میتوان چونان پژوهشی آغازین درنگریست، بی آنکه آن را یکسره درست انگاشت؛ چه بیش از یکسدوبیست سال از چاپخش این دو کار میگذرد و دانشِ زبانشناسی در این درازا به پیشرفتهایی چشمگیر دست یافته است، و نیز این دو پژوهش پیش از یافتنِ نوشتههای پارسیِ ترفان نوشته شدهاند.
پارسیانجمن: «اسفندیار نظر» چامهسرا، پژوهشگر و روزنامهنگارِ سرشناس تاجیک است.
چامهی «روشن است از من نشانِ پارسی» برای آشناییِ خوانندگانِ پارسیانجمن با کارهای اسفندیار نظر از دبیرهی سیرلیک به دبیرهی پارسی گردانده شده است.
پارسیانجمن: حسن رضائی باغبیدی در این نوشته پیشینهی دبیره در ایرانزمین را از شش هزار سالِ پیش بدینسو نشان داده است. وی از دبیرههای فرتورنگار و میخیِ ایلامی آغازیده و سپس دبیرههای گوناگونِ زبانِ پارسی ـ پارسه (پارسیِ باستان)، پارسیگ (پهلوی) و پارسیِ دری ـ و نیز دیگر زبانهای ایرانی همچون اوستایی، پارتی، بلخی، خوارزمی، سُغدی، خُتَنی و تُمشُقی و … را یک به یک بررسیده و نمونههایی از آنها به دست داده است.
پارسیانجمن: «زبانِ آذربایجان در گذرِ زمان» نوشتهی پژوهندهی آذربایجانی دکتر عباس جوادی است. جوادی در تبریز زاده شد و، پس از دانشآموختگی از دبیرستانِ فردوسیِ تبریز و دانشگاهِ آنکارا، دکترای خود را در رشتههای زبانشناسی، خاورشناسی و زبان و ادبِ آلمانی از دانشگاهِ کلن گرفت. ایشان در این نبیگ به سد پرسشِ همگانی دربارهی تاریخ و فرهنگ و زبانِ آذربایجان پاسخ داده است.
مهرشاد ایمانی: تفاوت است میان «تدریس به زبان مادری» و «تدریسِ زبان مادری». شاید این دو عبارت از حیث کلامی شبیه به یکدیگر باشند، اما از لحاظ محتوایی وجوه تفارق بسیاری دارند تا جایی که قانونگذار در اصل ۱۵ قانون اساسی یکی را مجاز و دیگری را ممنوع دانسته است.
گفتوگو دربارۀ زبانِ پارسیِ تاجیکی بیستواندی سال است که در تاجیکستان دنبال میشود. امروزه کشورهایی چون ایران، افغانستان و تاجیکستان هستند که سرچشمۀ فرهنگشان زبانِ پارسی است. لیک، امروز، کسانی این باور را گسترش میدهند که زبانِ تاجیکان چیزی دیگر است. چنین گفتوگوهایی دربارهی پارسی دری نیز هست. در این باره با استاد امید جَیهانی، زبانشناس، گفتوگو کردهایم.
پارسیانجمن: در این جُستار استاد زندهیاد مرتضی ثاقبفر به جایگاهِ زبان، فلسفه و دانش در ایرانِ باستان میپردازد و نشان میدهد چگونه اخگرهای این دانش و فرهنگ به جهانِ اسلام نیز رسید ـ تا آنجا که نزدیکِ ۹۰ درسد دانشمندانِ جهانِ اسلام از ایرانزمین بودند.
شهربراز: زبان مادری مولانا جلالالدین محمد بلخی پارسی بود. وی همچنین بر عربی چیره بود و با ترکی و یونانی نیز آشنایی داشت. مولانا دربارهی آشنایی خود با زبان ترکی به روشنی چنین گفته است که نشان میدهد وی نه ترک بوده و نه ترکی میدانسته است: تو ماه تُرکی و من اگرچه ترک نیستم | دانم من این قدر که به ترکی است آب «سو».
به هر روی، در این جستار به بررسی چهار غزل مولانا میپردازم که واژههای یونانی بسیار دارند.