پارسیانجمن: نوشتارهایی از این دست یا آگاهانه و از سر دشمنی با زبان پارسی است یا ناآگاهانه و از سوی کسانی نوشته میشود که شوربختانه به انگیزههای فرهنگی، سیاسی و .. ریشخند کردن زبان پارسی و فرهنگ ایرانی خود را از نشانههای روشنفکری میدانند.
استاد داریوش آشوری- در روزگار ما گرایش به آنست که زبان فارسی به پشتیبانی قاعدهها و قالبهای خود و با سرمایۀ خود واژههای تازه بسازد، در عین حال این امکان فراهم شده است که آنچه در چهل – پنجاه سالۀ اخیر ساختهاند و نارساست نیز اصلاح شود و ترکیبها و واژههایی کوتاهتر و بهتر جانشین آنها شود…
کورش جنتی- در جهان کنونی آیندهی یک زبان را توانمندی آن زبان در بیانِ فرایافتهای دانشیک خویشگانیده [مشخص] میکند و این مِهَند[مهم] از راه سرهگرایی ادبیک به دست نمیآید. کامیابی زبان پارسی در راهی که به سوی پیشرفت و توانمندی، پیشِ روی دارد بیش از هر چیز وابسته به کاربستِ شیوههای واژهسازی دانشیک است.
دکتر محمد حیدری ملایری- زبان علمی فارسی در گرایش جدید خود بسوی توانایی و غنای بیشتر … معادل اصطلاحهای واضح علمی را میسازد. از اینرو، تنها معنایی که مثلا به مصدر «آبیدن» در علم داده شده این است: «ترکیب کردن با آب».
استاد داریوش آشوری- گرایش به سادگی زبان که با نثر سیاسی و روزنامهنویسی آغاز شد راه خود را به سوی فارسیگرایی باز کرد که گرایشی است درست. این گرایش، البته، با پدید آمدن ملتباوریِ (ناسیونالیسم) مدرن نیز مناسبت داشته است، اما بر روی هم این اثر سودمند را داشت که زبان فارسی را بر روی پایۀ اصلی و طبیعی خود برگرداند و این زبان از توش-و-توان افتاده را جانی تازه داد.
کورش جنتی- اگر زمینهی اندیشگی درخوری در میان گویشوران یک زبان وجود نداشته باشد، نوواژه هراندازه هم که سَخته و شایسته باشد بخت بالایی برای پذیرفتاری همگانی نخواهد داشت. از همین رو فراهم کردن نوشتارهایی نگریک [نظری] در راستای پرداختن به اهمیت زبان پارسی و پالایش آن، زمینه و بستر اندیشگی نیازین برای پذیرش نوواژهها را نیز فراهم میکند.
استاد داریوش آشوری- بسیاری از دشمنان واژهسازی … برآنند که باید همان واژههای بیگانه را که ایشان با آن آشنا هستند بکار برد تا ایشان به زحمت نیفتند. این گروه هوادار واژههای «بینالمللی» هستند. اما هرکس که به جد با کار زبان و بویژه نوشتن سر – و – کار داشته باشد، میداند که چنین حکمهایی تا چه حد نارساست.
دکتر محمد حیدری ملایری- در پارسی واژهای هست که در بسیاری گویشها به کار میرود ولی در زبان رسمی دیده نمیشود. این واژه «آلِش» (āleš) است به چمارِ (معنی) «عوض، بدل».
استاد داریوش آشوری- آشفتگی کار زبان خود بازتابی است از آشفتگی کار جهان ما. جهانی بسامان زبانی بسامان دارد، زیرا زبان آیینه است و در خود بازمینمایاند که هر قومی در چه جهانی به سر میبرد و نسبت او با همه چیز – در میان زمین و آسمان و فراسوی آسمانها – چگونه و در چه مرتبهای است …
شهربراز- در زبان پارسی برای واژهی عربی «جهنم»، برابرِ «دوزخ» به کار میرود؛ اما از نگرِ باوری، این دو واژه بسیار از هم دورند. از این رو نخست به ریشهشناسی آن دو میپردازم و سپس به برخی باورهای در پیوند با آنها اشاره میکنم.