کورش جنتی: بهتازگی فرهنگستان شماری از واژههای پارسی را در کتابهای درسی جایگزین واژههای بیگانه کرده است. کاری بایسته که اگر میخواهیم زبان پارسی زبان دانش باشد باید بسیار پیشتر از این و با گستردگی بیشتر انجام میشد. چنان همیشه بسیاری از سر ناآگاهی و شماری آگاهانه و از سر ستیز با زبان پارسی و ایرانگی، این کار درست را دستاویزی برای تاختن به فرهنگستان قرار دادهاند.
داریوش آشوری: پریشانی «جهان» ما سبب پریشانی زبان ما شده است و بازسازی و چه بسا زیر-و-زبر شدن این جهان و افت-و-خیزهایِ سختِ این دگرگونیها، ناگزیر افت-و-خیزهای سخت در زبان پدید میآورد. مراد یک اصل هستیشناسی است که انسان و زبان و جهان سه چیز و یک چیزند و هر یکی در رابطه با آن دو دیگر معنادار است.
امیرحسین اکبری شالچی: در پیشگفتار فرهنگ دهخدا از نویسندگانی کهن یاد شده که کوشیده بودهاند واژگان پارسی را به همتایی واژگان تازی به کار گیرند. بزرگترین آنان دو مغز بزرگ ایرانِ تاریخی، بیرونی و پورسینا، هستند. دهخدا واژگان بهکاررفتۀ هر کدام از آنان را جداجدا آورده. من گزیدۀ آنها را در اینجا بههم کردهام و واژهنامۀ کوچک کنونی را پدید آوردهام.
پارسیانجمن: دستورنامه در صرف و نحو زبان پارسی نوشتهی دکتر محمودجواد مشکور است. بنیاد این دستورنامه دفتری بود که دکتر مشکور برپایهی آن به دانشجویانش آموزش میداد. دستورنامه شش بخش دارد…
پارسیانجمن: دکتر محسن شاملو استاد «تاریخ تمدن و فرهنگ ایران» و «زبان و ادب فارسی» دانشگاه تهران بود. وی برای آنکه دانشجویانش را به پارسیگویی و پارسینویسی برانگیزاند همتاهای پارسی بیش از ۱۶۰۰ واژهی تازی، بیشتر واژههای تنویندار، را برگزید و در دسترس آنان گذاشت تا در گفتارها و نوشتارهای روزانهشان به کار برند. «واژههای فارسی» دستاورد این کوشش است.
شهربراز: یکی از نخستین دانشنامههایی که در دوران پس از اسلام نوشته شده است «مفاتیحالعلوم» یا «کلیدهای دانشها» است که دانشمندی ایرانی به نام «ابوعبدالله احمد ابن محمد ابن یوسف خوارزمی» در سدهی چهارم هجری/ دهم میلادی نوشته است و در این جستار به شناساندن آن میپردازم.
دکتر بهرام فرهوشی: خط ما ویژگیهای شکلنگاری دارد… خط هرقدر بیشتر بتواند به واژه شکل معین بدهد زودتر خوانده و نوشته میشود… از خوبیهای خط فارسی کوتاهنویسی واژهها و «اقتصاد مغزی» آن است.
«فرهنگ ساختاری واژگان پارسی» که فرهنگِ الفبایی ریشهها و وندهای زبانِ پارسی به شمار میآید، در دو پوشینه به پارسی سره فراهم گردیدهاست. پوشینهی یکم، یا خودِ فرهنگ، به سامانِ الفبایی است. نکتهها و گزارشها و پیشآگاهیها و راهنماییهای بایسته نیز در پوشینهی دوم یا پیوستها آورده شده است.
کورش جنتی: در این جستار کوشش خواهیم کرد تا با بازخوانی سرگذشتِ زبانِ پارسی و با در کانون نهادنِ پارسینویسی و سرهگرایی، به یکی از برجستهترین کوششهای ایرانیان در راستای پاسداست و نگهبانی ایران و ایرانگی بپردازیم.
«فرهنگ فارسی به پهلوی» فرهوشی برای نخست بار به سال ۱۳۵۲ چاپ شد. در این فرهنگ که بر پایهی فرهنگ پیشین ایشان (فرهنگ پهلوی چاپ شده به سال ۱۳۴۶) فراهم آمده است میتوان بسا واژههای ادب کهن پارسی را یافت و به یاری آنها به اندریافتی تازه از این واژهها رسید. همچنین بسیاری از واژههای بیگانه که کنون به کار برده میشوند و گاه میپنداریم همتایی در پارسی ندارند، میتوان همتاهایشان را در میان انبوه واژههای پارسیگ[=پهلوی] یافت و به هنگام نیاز به کارشان برد. همچنین میتوان برای بازسازی دستور زبان پارسی از ساخت واژههای پارسیگ که اندر این فرهنگنامه آمدهاند، سود برد.