ساختمان کارواژه در زبان پارسی کنونی
رضا مرزبان در این جستار ساختمان کارواژه[=فعل] در زبان پارسی را به چهار گونه بخش کرده: ساده، واداری، پیشوندی و آمیخته[=مرکب] و سپس هر یک را جداجدا بررسیده و ویژگیهای آنها را به زبانی ساده برنموده است.
رضا مرزبان در این جستار ساختمان کارواژه[=فعل] در زبان پارسی را به چهار گونه بخش کرده: ساده، واداری، پیشوندی و آمیخته[=مرکب] و سپس هر یک را جداجدا بررسیده و ویژگیهای آنها را به زبانی ساده برنموده است.
داریوش آشوری: گرایش فلسفی و علمی زبان فارسی پیشینه دارد و آن کوششهایی است که ابن سینا و ابوریحان و ناصرخسرو و افضلالدین کاشانی برای واژهسازی فلسفی و علمی به فارسی کردهاند. باری، زبان فلسفی ما هنوز در راه است و نمیتوان گفت که به منزل رسیده است و کاوش در متنهای کهن به یاری ذوق و بازسنجی مدرن و کوشش برای کشف امکانات زبان فارسی، میباید آن را جاافتادهتر و پختهتر و رساتر گرداند.
پارسیانجمن: «دستور زبان فارسی» نوشتهی استاد زندهیاد دکتر پرویز ناتلخانلری است که با شیوهای ساده و نمونههای بسیار دستور زبان پارسی را بر بنیاد دانش زبانشناسی به خوانندگان میآموزاند. از این روست که از نیم سده پیش این نبیگ[=کتاب] در دبیرستانها و دانشگاهها پایهی آموزشِ دستور پارسی بوده است.
خوانندگان پارسیانجمن میتوانند دفترهای پنجم، ششم، هفتم و هشتم فرهنگ واژههای فرهنگستان و نیز دفتری که دربردارندهی واژههای سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵ است را از این نشانی بارگیرند.
پارسیانجمن: جستار تکیه کارواژه[=فعل] نوشتهی دکتر حسین سامعی شش بخش دارد که در آن به ساختمان کارواژه در پارسی و نیز دستورهای تکیه کارواژه پرداخته میشود.
داریوش آشوری: گرایش به زنده کردن و دوباره به کار گرفتن واژههای فارسی تنها یک مسالۀ ذوقی نیست بلکه به نیاز ما به داشتن زبانی زایا نیز مربوط میشود و زبان زایا میباید دستگاه زایندهاش کار کند، و برای این کار باید به مایههای خود تکیه داشته باشد و آنچه را از بیرون میگیرد از آن خود کند.
پارسیانجمن: دانش ریشهشناسی با واژه سروکار دارد و شاخهای از زبانشناسی تاریخی به شمار میآید. در جستار «ریشهشناسی و زبان فارسی» دکتر احمدرضا قائممقامی به ابزارهای ریشهشناسی میپردازد و اینکه ریشهشناس به چه چیزهایی باید ابزارمند باشد و چگونه باید آواشناسی و دگرگونیهای آوایی و همچنین دگرگونیهای معنایی و پیکرهی زبانی را در نگر آورد و همچنین توانایی شناخت وامواژهها را داشته باشد.
پارسیانجمن: جدانویسی یا پیوستهنویسی واژههای آمیخته[=مرکب] و جدامد[=مشتق] یکی از دشواریهای دبیرهی پارسی است. «فرهنگ املایی خط فارسی» که به کوشش دکتر علیاشرف صادقی و زهرا زندی مقدم فراهم شده پاسخی است بر این دشواری. آنان با پیروی از «دستور خط فارسی» فرهنگستان کوشیدهاند تنها واژههایی را که جدانویسی یا پیوستهنویسی آنها بایسته است آیینمند سازند و شیوهی نگارش واژههای دیگر را به نویسندگان وانهادهاند.
داریوش آشوری: دیدهای ناسیونالیستی و مکانیستی تا کنون در بازگرداندن زبان فارسی به سر خانۀ اصلی واژگان و دستور خود خدمتهای گرانبها کردهاند و حال نوبت آنست که مساله را جدیتر و دقیقتر به راهنمایی اهل علم در زمینۀ زبانشناسی دنبال کنیم، اما طبیبانه دست بر نقطههای دردناک و حساس بگذاریم و در جهت نشانهشناسی بیماریها و درمانشناسی آن گامی برداریم.
پارسیانجمن: «واژههای برابر فرهنگستان ایران» گزارش پیراسته و گستردهتر «واژههای نو» فرهنگستان ایران است که پیشتر در پارسیانجمن در دسترس خوانندگان نهاده شده بود. این نِبیگ[=کتاب] دربردارندهی نزدیک به پنج هزار واژهای است که فرهنگستان نخست در زمینههای گوناگون دانشی یا همگانی برگزیده یا برساخته است.