پنجمین شماره فصلنامه «زبان پارسی» در تاجیکستان منتشر شد. این مجله روز سوم خردادماه (24 مه) در باغ رودکی شهر دوشنبه میان دلبستگان زبان پارسی پخش شد. مجله را بانو زرافشان مردانوا، رئیس بنیاد اجتماعی «زبان مادری» و از دستاندرکاران چاپ این مجله، پخش کرد.
«واژهیاب»، فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه در سه دفتر است که از سوی استاد «ابوالقاسم پرتو» گردآوری شده است. آماج فراهمآورندهی «واژهیاب» نمودنِ واژگان پارسی برابر واژههای بیگانهای است که به زبان فارسی راه یافته است. واژهیاب دنبالهای بر «فرهنگ کوچک» زندهیاد ذبیح بهروز و آغازهای بر «فرهنگ بزرگ» است …
شهربراز- یکی از شخصیتهای ایرانی پس از اسلام که در انتقال دانش و فرهنگ ایران دوران ساسانی به دورانهای پسین نقش برجستهای داشته است با نام «ابن مُقَفّع» شناخته میشود. در این نوشتار به طور فشرده به زندگی و آثار او میپردازم.
از ویژگیهای فرهنگ فارسی عمید میتوان فتاد [مورد]های زیر را نام برد: – آمدن نشانههای آوایی واژگان – گونهٔ واژگان بر پایه دستورزبان – آوانگاری واژگان تازی – این فرهنگ دربرگیرندهٔ 22 هزار و 475 واژهای است که در زبان فارسی به کار رفتهاند و نام جایها و شهرها و نویسندگان و هنرمندان در آن نوشته نشده است.
دکتر جلال متینی- عینی با تغییر نام زبان فارسی به تاجیکی، مرزبندی تاجیکستان، و تغییر خط به سریلیک کاملاً موافق بوده است. صدرالدین عینی بسیار زود تشخیص داده بوده است که به اصطلاح باد بر بیرق استالین میخورد. پس عمر خود را وقف اموری کرده است که مورد نظر وی بوده است. و البته استالین هم در سالهای پایان عمر عینی با برکشیدن وی به مقام ریاست فرهنگستان علوم تاجیکستان از او به نحو شایستهای قدردانی کرده است.
شهربراز- سر هارولد والتر بیلی از ایرانشناسان برجسته روزگار ما بود که در زنده کردن فرهنگ و زبان ایرانی ختنی نقش بسیار مهمی داشت.
محمدکاظم کاظمی- “هست” بر “وجود” چیزی دلالت میکند و “است” بر “چگونگی” آن. هنگامی که میگوییم “آب هست.” یعنی اینجا آب وجود دارد. اما هنگامی که میگوییم “آب سرد است.” دیگر سخن از وجود آب نیست، از چگونگی آن است.
شهربراز- پیش از اسلام و در زمان اسلام تعداد کسانی که در حجاز سواد خواندن و نوشتن داشتند به تعداد انگشتان دست بوده است. بنابراین طبیعی است که هیچ گونه اثر نوشتاری از آنان وجود نداشته باشد.
تهمورس جلالی: «انگیزه گردآوری این فرهنگ آن است که میاندیشم زبان پارسی توانگر از واژههای خود میباشد. افسوس، واژههای بیگانه چنان زبانزد شده که واژههای پارسی را به دست فراموشی سپرده و فرهنگستان هر چند واژه بیابد یا آفریند، در دریای بیکران زبان ناپدید گردد …».
واژههای گویشهای روستایی میتوانند جایگزین درخوری برای واژههای بیگانه در زبان پارسی باشند. این واژهها دو گونهاند: نخست واژههایی هستند که در زندگی روستایی و کشاورزی کاربرد دارند و دیگر واژههایی هستند که در شهرها و در پارسی نوشتاری جایشان را به واژههای بیگانه دادهاند.