پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی Elements-of-Linguistics بارگیریِ «مقدماتِ زبانشناسیِ» باقری مهری باقری مقدمات زبانشناسی زبانشناسی پارسی انجمن

بارگیریِ «مقدماتِ زبانشناسیِ» باقری

پارسی‌انجمن: «مقدماتِ زبانشناسی» نوشته‌یِ مهریِ باقری برای آشنایی با بنیادهایِ زبانشناسی نوشته شده تا خواننده از پیش‌درآمدهایِ دانشِ زبانشناسی، که دانشِ شناخت و بررسیِ زبان به شیوه‌یِ دانشی است، آگاه شود.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی  «صفت» و همتای پارسی‌اش* واژه‌سازی گزارواژه صفت بزرگمهر لقمان پارسی انجمن

«صفت» و همتای پارسی‌اش*

بزرگمهر لقمان: آذرکیوان تخمی افشاند که تا امروز بار داده است. سخن درباره‌ی واژه‌های «دساتیری» نیست که تنها بار و برِ این درخت‌اند، سخن درباره‌ی تخم یا بُن است که بیرون شدن از دستورِ زبانِ پارسی است.

بسیاری پس از آذرکیوان واژه‌هایی که او برساخت به کار بردند و برخی واژه‌ها نیز، مانندِ تیمسار، جا افتادند و بسیاری نیز چون آذرکیوان نیازی ندیدند زبانهای ایرانی و دستورِ زبانِ پارسی درست بشناسند و دست به واژه‌سازی به راهِ او زدند. چونان «زابه» که اگر چه ساخته‌ی آذرکیوان نیست با همه‌ی این کیوانی است، چه از دستورِ پارسی پیروی نمی‌کند.

«زاب» برایِ نامِ کس و نامِ شهر و نامِ روستا و نامِ رود به کار رفته است و شاید تا ایرانیِ باستان هم بتوان آن را دنبال کرد، لیک از زاب/ زابه به جایِ صفت جز آذرکیوان و تنی چند بهره نبرده‌اند.

برایِ در پیش نهادن واژه‌ای پارسی به همتاییِ صفت، چند زبانِ کهن همچون سوریگ، هلنی، ارمنی و سنسکریت می‌توانند نمونه‌ای از چگونگیِ واژه‌سازی در این زمینه باشند.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی  بارگیری «نامنامه‌ی ایرانی» یوستی نامنامه‌ی ایرانی فردیناند یوستی Iranisches Namenbuch Ferdinand Justi پارسی انجمن

بارگیری «نامنامه‌ی ایرانی» یوستی

پارسی‌انجمن: فردیناند یوستی (Ferdinand Justi) ایرانشناس و زبانشناس آلمانی است که در سال ۱۸۳۷ ترسایی در شهر ماربورگ آلمان زاده شد و در سال ۱۹۰۷ چشم از جهان فروبست. از یوستی کارهایی ارزنده‌ به یادگار مانده که ارزنده‌ترینِ آنها نامنامه‌ی ایرانی (Iranisches Namenbuch) است که به سالِ ۱۸۹۵ چاپخش شده است.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی Russian-in-Persian وام‌واژه‌های روسی در ایران شهربراز زبان روسی روسی در پارسی روسی پارسی انجمن

وام‌واژه‌های روسی در ایران

شهربراز: پیوندِ نزدیک ایرانیان با مردمان روسی‌زبان به ویژه از روزگار قاجاریان آغاز شد و از همان روزگار واژه‌هایی به زبان پارسی راه یافته است. جست‌وجو در فرهنگ دهخدا برای وام‌واژه‌های روسی ۷۷ واژه را به دست می‌دهد. هم چنین با نگر به واژگان روان در زبان روزانه این شمار به نزدیک ۱۲۰ واژه می‌رسد. با همه‌ی این، بسیاری از وام‌واژه‌های یاد شده در فرهنگ دهخدا دیگر در زبان امروزی کاربردی ندارند، مانند نچالنک.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی FarhangeDivanyeMoghol بارگیری «فرهنگ اصطلاحات دیوانی دوران مغول» مغولان مغول فرهنگ اصطلاحات دیوانی دوران مغول شریک امین پارسی انجمن

بارگیری «فرهنگ اصطلاحات دیوانی دوران مغول»

پارسی‌انجمن: «فرهنگ اصطلاحات دیوانی دوران مغول»، همان‌گونه که از نامش برمی‌آید، به واژه‌های دیوانی روزگارِ مغولان در ایران می‌پردازد، روزگاری که نزدیک به یک‌ونیم‌سده (۷۵۶-۶۱۶ مَهی) به درازا کشید.
خواستِ نویسنده‌ی فرهنگ از واژه‌های دیوانی آن واژه‌هایی است که به گونه‌ای با سررشته‌داری، دیوان، پیشه‌های درباری، سپاه، باج‌ و مانند آنها بستگی داشته است.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی Najafi نامه‌ی سرگشاده‌ی پارسی‌انجمن به شهردار تهران نامه‌ی سرگشاده شهرداری تهران پایش پارسی‌انجمن پارسی انجمن

نامه‌ی سرگشاده‌ی پارسی‌انجمن به شهردار تهران

در راستای پاسداری و پالایش زبان پارسی و فرهنگ ایران‌زمین، از شهردار ارجمند پایتخت خواهشمندیم دستور فرمایند در نوشته‌ها، آگهیها، برنماها و آگهی‌نماهای کوچک و بزرگ در هر گوشه از شهر، به جای واژه‌های بیگانه، واژه‌های پارسی را به کار برند.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی ShahTeimourEini شاه‌تیمور، عینی، لاهوتی و دگرگونی دبیره در سُغد و خوارزم صدرالدین عینی شیرین‌شاه شاه‌تیمور شروین وکیلی سیرلیک سغد خوارزم تاجیکستان تاجیک ابوالقاسم لاهوتی و شاعران انقلابی ابوالقاسم لاهوتی پارسی انجمن

شاه‌تیمور، عینی، لاهوتی و دگرگونی دبیره در سُغد و خوارزم

دکتر شروین وکیلی: دگرگونی دبیره از پارسی به لاتین در سُغد و خوارزم کاری سخت نابخردانه بود و هر بیننده‌ای خردمند و نایکسویه‌نگر درمی‌یافت که آماج از انجام این کارْ نادان نگه داشتنِ مردم و بریدن شاهرگ هویت فرهنگی‌شان است.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی Farhang-Kia بارگیریِ «فرهنگ» نوشته‌یِ صادقِ کیا فرهنگستان فرهنگ صادق کیا پارسی انجمن

بارگیریِ «فرهنگ» نوشته‌یِ صادقِ کیا

پارسی‌انجمن: دکتر صادقِ کیا زبانشناس و استادِ زبانهایِ ایرانی و فرنشینِ فرهنگستانِ دوم بود. یکی از نبیگهایِ[=کتبِ] ایشان «فرهنگ» نام دارد که اندر آن واژه‌یِ «فرهنگ» را از روزگارِ باستان تا به امروز از سویه‌هایی گونه‌گون پژوهش و بررسی کرده است.

پارسی‌انجمن: در پاسداری و پالایش زبان پارسی  واژه‌شناسی: برنج مفرغ شهربراز برنج پارسی انجمن

واژه‌شناسی: برنج

شهربراز: نام دانه‌ی «برنج» از ریشه‌ی سانسکریت «وریهی-ز» (vrihi-s) است که در پارسی کهن به گونه‌ی «بریزی» (brizi) و در پارسی میانه به گونه‌ی «برینج» (brinj) و در پارسی دری/ نو به گونه‌ی «برنج» و در پشتو به گونه‌ی وریزه (vrize) درآمده است. در پارسی دری به ریخت «کُرَنج» و «گُرَنج» هم آمده است.