فرهنگ پایه (واژه‌های پارسی و بیگانه زبانزد در فارسی کنونی به پارسی سره)

 فرهنگ پایه

جلالی، تهمورس (1354)؛ فرهنگ پایه (واژه‌های پارسی و بیگانه زبانزد در فارسی کنونی به پارسی سره)؛ كتابخانه‌ی ابن سینا؛ چاپ نخست.

* * *

سره‌نویسی پارسی و پرهیز از آلایش زبان پارسی به واژگان بیگانه همواره یكی از كوشش‌های ادبی و ایرانشناسی در نیم‌سده‌ی گذشته‌ی ایران بوده است. در این میان، دفتر پیش‌ رو، گردآوری ارزنده‌ای است از واژگان پیشنهاد شده‌ و پُرپیشینه‌ی پارسی در برابر خیل واژه‌های بیگانه‌ای كه دیرزمانی است در گنجینه‌ی شایگان زبان‌های ایرنی جای خوش كرده‌ا‌ند.

تهمورس جلالی در پیشگفتار کتاب انگیزه‌اش را از این گردآوری چنین نوشته است: «انگیزه گردآوری این فرهنگ آن است که می‌اندیشم زبان پارسی توانگر از واژه‌های خود می‌باشد. افسوس، واژه‌های بیگانه چنان زبانزد شده که واژه‌های پارسی را به دست فراموشی سپرده و فرهنگستان هر چند واژه بیابد یا آفریند، در دریای بیکران زبان ناپدید گردد …».

گفتنی است، این کتاب در سال ۱۳۸۶ با نام فرهنگِ جلالی (ویراست فرهنگ پایه) و به کوشش لیلا جلالی از سوی پخش اختران در 752 رویه ویرایش و بازچاپ شده است.

* * *

درباره‌ی نویسنده

زنده‌یاد تهورس جلالی در سال ۱۹۲۵ در تهران زاده شد و پس از دانش‌آموختگی در رشته‌ی حقوق در دستگاه‌های دولتی به کار آغازید.

او در سراسر زندگی‌اش به میهنش و به زبان پارسی مهر می‌ورزید و از همین رو کوشید تا واژه‌های پارسی را در فرهنگی گرد آورد و با تلاش فراوان، «فرهنگ پایه» را فراهم کرد که در سال ۱۳۵4 از سوی کتابخانه ابن سینا، یکی از نامدارترین ناشران آن روزگار، چاپ و با روی‌آورش دوستداران زبان فارسی نیز روبرو شد.

* * *

«فرهنگ پایه» را که دربردارنده‌ی 78 هزار واژه‌ است به گونه‌ی پی‌.‌دی‌.اف (13 مگابایت) در 178 رویه از «اینجا» دریافت کنید.

جستارهای وابسته

  • اندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسیاندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسی دکتر میرجلال الدین کزّازی- وام‌واژه‌های درشتناک و ناهموار و گوش‌آزار، بافتار نازک و دلاویز و آهنگین زبان پارسی را می‌پریشند و زنگ و آهنگ خنیایی آن را زیان می‌رسانند. آسیب‌های دیگر که از این رهگذر به دیگر سامانه‌های زبان همچون سامانه گردانشی (صرفی و نحوی) و ماناشناختی (معنی‌شناختی) می‌رسد، نهان است و دیرپیدا و زبان را از درون می‌فرساید و […]
  • نگاهی به فرهنگ واژه‌های فارسی سره‌ی فریده رازینگاهی به فرهنگ واژه‌های فارسی سره‌ی فریده رازی چاپِ نخستِ «فرهنگِ واژه‌های فارسیِ سره برای واژه‌های عربی در فارسیِ معاصر» (فریده رازی، نشرِ مرکز) در سالِ 1372 به بازار آمد و چنین می‌نماید که نزدِ سره‌نویسان جایگاهی ویژه دارد. بنده نیز به اندازه‌ی خود از این نامه بهره برده‌ام ولی نادرستی‌هایی در آن راه یافته‌است که امیدوارم بازگفتـشان برای سره‌نویسان، از رخ‌دادِ دوباره‌ی چنین […]
  • واژه‌های پارسی در عربیواژه‌های پارسی در عربی یکی از کتاب‌های گرانسنگ درباره شناسایی واژه‌های پارسی در عربی، کتاب «الالفاظ الفارسیه المعرب» (بیروت، ۱۹۰۸ م ) نوشته «السید ادی شیر اثوری» (۱۸۶۷ – ۱۹۱۵ میلادی) زبان‌شناس و کارشناس زبان و فرهنگ سریانی است. ادی شیر، اسقف کلیسای کاتولیک کلدانی و زاده شهر کرکوک بود. او در این کتاب همراه با شناساندن واژه‌های پارسی که به زبان عربی راه […]
  • هنر سره‌گوییهنر سره‌گویی گفتار و نوشتار سره باید همراه با زیبایی، استواری، شیوایی و رسایی باشد. سره‌گویی و سره‌نویسی هنری است همسنگ و همتراز با سرودن چکامه‌های زیبای پارسی. سره‌گویی تنها این نیست که واژه‌های بیگانه را با برابرهای پارسی آن جایگزین کرد، در سره‌گویی باید بهترین واژه‏‌ای را از میان برابرهای پارسی برگزید که با آهنگ و سامه‌ نوشته همخوانی داشته […]
  • فرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصرفرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصر هدف «فرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصر»، شناساندنِ واژه‌های پارسی نابی است که در فرهنگ‌های کهن پارسی یاد و در ادبیات گذشته بسیار دیده شده‌اند؛ ولی در زبان گفتار و نوشتار امروزین، کمتر شنیده و خوانده می‌شوند و جای خود را به واژه‌های تازی داده‌اند. […]
  • واژه‌نامه پارسی سرهواژه‌نامه پارسی سره «واژه‌نامه پارسی سره» از فرهنگستان زبان پارسی، واژه‌نامه‌ای است که در آن تلاش شده‌ است برابر‌های پارسی واژه‌های بیگانه، نمایانده شود. به یاری این واژه‌نامه می‌توانید نوشتار و گفتار خود را از واژه‌های بیگانه […]
1+

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*