«فارسی از آب گذشته»، دربردارندهی واژههایی ست که در دیگر کشورهای پارسیزبان و آسیای میانه از آنها بهره گرفته میشود. حسن انوشه درباره کتاب «فارسی از آب گذشته» گفت: «فیشبرداری کتاب انجام شده است، ۱۰۰۰ رویه و ۱۲ هزار درآمد دارد و برای نوشتن آن از منابع این کشورها، یعنی چامهها، داستانها و کتابهای گوناگون بهره برده شده است.»
«نگرشی نو به فعل فارسی»، نوشتهی «محمد عشوری» ست که از سوی «نشر کوچک»، سال 1384 در 580 رویه و 1000 نسخه منتشر شده است. این کتاب، نگاهی ست ژرف و تازه و دیگرگونه به «فعل» در زبان پارسی که بسیاری از زبانشناسان آن را ستون و پایه جمله میدانند.
شهربراز: زبان مردم آذربایجان مانند باقی مردم ایران از خانوادهی زبانهای ایرانی بوده که به خاطر ساکن شدن ترکمانان و ترکان و به ویژه از دوران صفویان اندک اندک به زبان ترکی تبدیل شده است و البته این ترکی به خاطر زیرچینههای (substrata) زبانی و فرهنگی سخنگویان خود بسیار زیر تاثیر پارسی است.
استاد میرجلالالدین کزازی- اگر دانشورانه و بر پایهی زبانشناسی تاریخی به پارسی کرمانشاهی بنگریم و آن را بررسیم و بکاویم، برهانها و نشانههایی آشکار از دیرینگی این گویش خواهیم یافت و واژهها و کاربردها و هنجارهایی زبانی را در آن به دست خواهیم آورد که ما را به روزگاران کهن در تاریخ و فرهنگ ایران باز خواهد برد.
«خط و فرهنگ» (ایرانکوده شماره 8)، نوشتهی استاد زندهیاد «ذبیح بهروز» است که بخشهایی از آن پیشتر در «پارسیانجمن» در دو بخش به دیدهی خوانندگان ارجمند رسید و اکنون پویش (اسکن) این نسک خواندنی را پیشکش شما گرامیان میکنیم. آماج بهروز از نوشتن این نسک، آموزاندن خطی ست که خود ساخته است و بر این باور بود که با یادگیری این خط میتوان کلید آموختن همهی خطوط کهن و نو را فراگرفت.
استاد ذبیح بهروز- علم صداشناسی در ایران باستان پیشرفت بیمانندی داشته و از مهمترین آثار فنی جاویدان پیشرفت این دانش، «دین دبیره» و ترتیب دقیق فنی «حرفهای معجم» است که مانند آنها در نزد هیچ ملتی یافت نمیشود.
استاد ذبیح بهروز- در خط لاتین برای یک صدای معین، چندین حرف وجود دارد و یک حرف معین را ممکن است چندین جور تلفظ کرد و برای بسیاری از صداها نه حرف وجود دارد و نه روشی برای ایجاد آنها …
آموختن زبان اوستایی که یکی از کهنترین زبانهای آریایی است، نه تنها برای زبانشناسان بایایی به سزایی دارد که همواره یکی از دغدغههای ایرانشناسان، پژوهشگران و ایرانیان شیفتهی تاریخ و مطالعهی زبانها و فرهنگ و جهانبینی ایرانیان باستان بوده است.
نویسندهی «زبان و ادبیات پهلوی (فارسی میانه)» زندهیاد «جهانگیر تاوادیاست که در بخشهای گوناگون کتاب به بررسی و اعتبارسنجی نوشتههای موجود در زبان پهلوی میپردازد. نامهی تنسر به گشنسپ را نیز در آغاز سدهی هفتم قمری، پور اسفندیار از عربی به فارسی ترجمه کرده و آن را در تاریخ طبرستان خود گنجانیده است.
شهربراز- مردم خاورزمین «موضوع مطالعه»اند و از خود حق و اختیاری ندارند و این «مطالعهکننده»ی غربی است که آزادانه برای «راحتی کار خود» و «صرفهجویی در نوشتن و گفتن» تصمیم میگیرد که این مردم را – مانند حشرهها و گیاهانی که در آزمایشگاه روی آنها مطالعه میشود – دستهبندی کند و برچسب بزند و دربارهشان چیز بنویسد.