پارسیانجمن: «شالوده نحو زبان فارسی»، نوشتهی محمد پژوه، نخستین نبیگی[=کتابی] است که در این باره نوشته شده است. از ویژگیهای این نبیگ آن است که به جستوجوی همتاهای پارسیِ درخور برای نامگذاری واژههای دستور زبان برآمده و همچنین کوشیده است تا از دستور نحو زبان عربی که پیوندی با زبان پارسی ندارد دوری کند.
پارسیانجمن: زبان پارسی با همهی زایندگی و زایایی میتواند از شیوهها و نمونههای واژهسازی، به ویژه در کارواژه، از پارسیگ (پارسی میانه) پیروی و بهرهجویی کند و توانایی خود را در برابر نیازهای روزانه، به ویژه در پهنهی دانش و کِروگی[=صناعت]، بیفزاید. این شیوه میتواند یکی از راههای درست و بهنجار واژهسازی باشد.
پارسیانجمن: زبانهای پارسی و انگلیسی هر دو در دستهی زبانهای هندواروپایی جای میگیرند. زینرو، واژههایی بسیار در این دو زبان از ریشههایی یکسان برآمدهاند. افزون بر این، واژههای بسیاری از زبانهای ایرانی به انگلیسی درآمدهاند که نبیگ[=کتاب] واژههای ایرانی در زبان انگلیسی نوشتهی محمدعلی سجادیه بدانها پرداخته است.
شهربراز: زبان خوارزمی مانند زبان سغدی و پهلوی (پارسی میانه) از شاخهی زبانهای ایرانی میانه است و از نگر گیتیشناسی نیز در گسترهای میان سخنگویان زبان پارسی میانه و سغدی جای میگرفته است. زبان خوارزمی اندک اندک و به ویژه با آمدن ترکان به سرزمین خوارزم و کشتار ایرانیانِ خوارزمی به فراموشی رفت و ترکی جای آن نشست.
پارسیانجمن: خواست از «فرهنگ تاریخی» این است که با بهره از آن دریابیم هر واژه در کدامین روزگار از تاریخِ هزارواندی سالهی زبان پارسی دری کاربرد داشته، در چه زمانی از میان رفته یا چِمش[=معنیاش] دگرگون شده، چه واژهای در جای آن نشسته، نیز چه واژههایی ساخته یا وام ستانده شده و در زبان پارسی رواج یافتهاند و این دگرگونیها برپایهی چه رخدادهای تاریخیای رخ دادهاند. به دیگر سخن، فرهنگ تاریخی چونان شناسنامهی هر واژه است.
ایلبر اروتایلی، تاریخنگار و ترکشناس نامدار ترک، در سخنرانیای در دانشگاه ازمیر به جایگاه فرهنگ ایرانی در ترکیه و پیوندهای زبان و فرهنگ و شهرآیینی ایرانی و زبان و فرهنگ ترکی پرداخت و گفت: «تاریخ گذشتهی ایران در دنیا جایی مستثنا دارد. فرهنگ ترکی و زبان ترکی نسبت به فرهنگ ایرانی یک فرهنگ روستایی است. ایران استاد ما است و ترکان در خدمت به فرهنگ ایرانی جای استثنایی دارند. برای ما ترکان فرهنگ و تمدن ایران مرتبه یونان برای اروپا را دارد».
پارسیانجمن: وِرِنر زوندرمان (۲۰۱۲-۱۹۳۵) ایرانشناس و پژوهشگر نامدار زبانهای ایرانی و مانیشناس برجسته در آلمان زاده شد و پس از ۱۰ سال دستوپنجه نرم کردن با بیماری چنگار در ۷۷ سالگی چشم از جهان فروبست.
زوندرمان رشتهی ایرانشناسی را در شهر برلین زیر نگر هاینریش یونکر و بزرگ علوی آغازید. بیشتر کوششهای دانشی وی در زمینهی زبانشناسی و نوشتههای مانوی است. برجستهترین کار وی نیز ویرایش سنجشگرانه پنج پوشینه از نوشتارهای سغدیگ، پهلوانیگ و پارسیگ از نوشتارهای تورفان در برلین است.
محمود فاضلی بیرجندی: در ایران باستان دارندگان خرد و منطق و آشنایان با فلسفه بودهاند. کم هم نبودهاند. من خود در یکی از یادداشتها که پیشتر نوشتم خبر از شهری به نام «ریواردشیر» دادم که کانون دانشیمردان ایران ساسانی بود. یادداشتی هم از دانشیمردی کممانند نوشتم؛ نامش «پاول پارسی». همین کتاب که بزرگمهر لقمان به پارسی ناب گردانده، نوشته و یادگار آن مرد دانای کهن است که پس از پانزده سده به پارسی درآورده شده است.
پارسیانجمن: زبان ارمنی از آن دست زبانهای هندواروپایی است که از زبانهای ایرانی بهویژه پارسی وامی بسیار ستانده است تا آنجاکه تا چندی پیش آن را یکی از زبانهای ایرانی میدانستند تا اینکه هنریخ هوبشمان نشان داد که این زبانِ هندواروپایی در شاخهی زبانهای ایرانی نمیگنجد.
دکتر صدرالدین الهی: استاد جمال رضایی پس از چاپ کتاب واژهنامهی گویش بیرجند در سال ۱۳۷۳، اینک کتاب بررسی گویش بیرجند از نظر واجشناسی و دستور را که دستاورد سالها پژوهش وی دربارهی لهجه زادگاهش، بیرجند، است در دسترس پژوهشگران نهاده است.