واژههای فریبکار در پارسی افغانستان
آهنگ امیرحسین اکبری شالچی از جُستار «واژههای فریبکار در پارسی افغانستان» به دست دادن برخی از واژههای پارسی افغانستانی است که میتواند دیگر پارسیزبانان را به برداشتی دیگرگونه یا نادرست بکشاند.
آهنگ امیرحسین اکبری شالچی از جُستار «واژههای فریبکار در پارسی افغانستان» به دست دادن برخی از واژههای پارسی افغانستانی است که میتواند دیگر پارسیزبانان را به برداشتی دیگرگونه یا نادرست بکشاند.
پارسیانجمن: بیشتر نویسندگان مسلمان زبان پارسیگ را پهلوی/ فهلوی مینامیدند و در برخی نوشتههای کهن عربی که از فهلویه یا فارسیه یاد شده خواست زبان پارسی میانه یا پارسیگ بوده است.
زندهیاد احمد تفضلی در این جستار ـ که لیلا عسگری و فضلالله پاکزاد به فارسی گرداندهاند ـ نمونههایی از این دست به ویژه از «تاریخ قم» و «محاضرات الادبا» به دست داده است.
پارسیانجمن: برای گردآوری دادههای ارزنده از فرهنگ و زبان و ادب ایران باستان، میانه و نو جستارهای گوناگونی میان سالهای ۱۸۹۵ تا ۱۹۰۴ از سوی دانشمندان ایرانشناس بنام و استادان برجستهی فرهنگ و زبانهای آریایی نوشته و چاپ شد که با نام «بنیاد دانشهای وابسته به زبانهای ایرانی»[=اساس فقهاللغه ایرانی] شناخته میشود و ارزش دانشی آنها تا به امروز زبانزد استادان فرهنگ و زبانهای ایرانی است. نبیگ «تاریخچهی واجهای ایرانی» بخشی از همین پژوهشهاست که پس از سدواندی سال دکتر واهه دومانیان آن را به پارسی گردانده است.
پارسیانجمن: در این جُستار دکتر کامران کسائی برآن است تا نمونههایی از واژههای پارسیِ پرکاربردی را که امروزه آگاهانه یا ناآگاهانه عربی پنداشته میشوند و در گفتار و نوشتار بیشتر به شیوهی واژههای تازی و ساختار آن زبان با آنها رفتار میشود بررسد و نیز برنماید که این واژهها اگرچه به نگر عربی میآیند لیک ریشهی پارسی دارند. وی همچنین روندی را که به عربی پنداشته شدن این واژهها انجامیده میشناساند.
شهربراز: امروزه بیشتر در زبان پارسی گاههای خوراکِ روزانه را «صبحانه» و «ناهار» و «شام» میگوییم، ولی در بسیاری از شهرها و نیز گویشها نامهای دیگری هم به کار میرود. در اینجا چند نام (ناشتایی، چاشت، ناهار و شام) را برمیرسم.
پارسیانجمن: نبیگی که در زیر میآید دربردارندهی جستارهای پژوهشی زبانشناسانهی استاد ماهیار نوابی است که به کوشش محمود طاووسی با نام «مجموعه مقالات ۱» در شمارهی پنجاهم گنجینهی دستنویسهای پهلوی و پژوهشهای ایرانی چاپ شده است.
پارسیانجمن: «گویاییِ ارستو» از پاولِ پارسی ـ فرزانه (فیلسوف) و گویاییدانِ (منطقدانِ) ایرانِ باستان و استادِ فرزانگیِ (فلسفهی) خسرو انوشیروان ساسانی ـ برای نخستینبار با گردانشِ بزرگمهرِ لقمان چاپ شد.
نبیگِ (کتابِ) «گویاییِ ارستو» دربردارندهی سه گفتار از پاولِ پارسی است که به شاه خسرو انوشیروان پیشکش شده است.
بزرگمهرِ لقمان این سه گفتارِ پاول پارسی را به پارسیِ ناب گردانده و واژهنامهای سهزبانه (پارسی ـ انگلیسی ـ پارسیگ) نیز برای این نبیگ فراهمیده است.
رضا مرزبان در این جستار ساختمان کارواژه[=فعل] در زبان پارسی را به چهار گونه بخش کرده: ساده، واداری، پیشوندی و آمیخته[=مرکب] و سپس هر یک را جداجدا بررسیده و ویژگیهای آنها را به زبانی ساده برنموده است.
داریوش آشوری: گرایش فلسفی و علمی زبان فارسی پیشینه دارد و آن کوششهایی است که ابن سینا و ابوریحان و ناصرخسرو و افضلالدین کاشانی برای واژهسازی فلسفی و علمی به فارسی کردهاند. باری، زبان فلسفی ما هنوز در راه است و نمیتوان گفت که به منزل رسیده است و کاوش در متنهای کهن به یاری ذوق و بازسنجی مدرن و کوشش برای کشف امکانات زبان فارسی، میباید آن را جاافتادهتر و پختهتر و رساتر گرداند.
پارسیانجمن: «دستور زبان فارسی» نوشتهی استاد زندهیاد دکتر پرویز ناتلخانلری است که با شیوهای ساده و نمونههای بسیار دستور زبان پارسی را بر بنیاد دانش زبانشناسی به خوانندگان میآموزاند. از این روست که از نیم سده پیش این نبیگ[=کتاب] در دبیرستانها و دانشگاهها پایهی آموزشِ دستور پارسی بوده است.