پاسخِ هدایت به تقی‌زاده درباره‌ی بایستگیِ به کارگیریِ واژه‌های پارسی

پارسی‌انجمن: صادق هدایت نه تنها پایه‌گذارِ داستان‌نویسیِ نوینِ در زبانِ پارسی بود که پارسیگ‌دانی (پهلوی‌دانی) برجسته نیز به شمار می‌رفت که نبیگهایی چند از پارسیگ به پارسی گزارده بود. وی که جانی ایرانی و دانشی فراخ داشت در پاسخِ سید حسن تقی‌زاده که سخن از برتریِ به کارگیریِ واژه‌های عربی در پارسی رانده بود چنین گفته است:

گفته‌ی تقی‌زاده: «گذاشتن کلمه‌ی فارسی‌الاصل مسلم نامأنوس نیز به جای فارسی عربی‌الاصل جایز نیست. چون که لغات عربی در اثر استقرار هزارساله حق توطن مشروع پیدا کرده(‌!) … اگر باید برای معانی دیگری که نه فارسی و نه عربی معروف دارد کلماتی وضع کنیم باید لغات عربی مأنوس‌تر و سهل‌تر را که در مصر و سوریه معمول است بر لغات فارسی غیرمأنوس ترجیح بدهی(!)»

پاسخِ هدایت: «جای تعجب است لغات فارسی که چندین هزار سال پیش از اختراع زبان عربی در این آب‌وخاک رایج بوده و مردم بیشتر به آن آشنا هستند تکفیر و تبعید می‌شوند و حق توطن ندارند! پیشنهاد دیکتاتورمآبانه‌ی غریبی است که در دنیا سابقه ندارد. اگر به جرم این است که روزگاری ایران از عرب شکست خورده باید زبان خود را فراموش بکند پس ایران از یونان و مغول هم شکست خورده است از این قرار چرا نباید اصالت زبان آنها را حفظ بکند؟! مثلا چرا اسم ماههای ترکی را دوباره رواج ندهیم و یا برای اصطلاحات علمی و فنی خودمان مستقیما از لغات یونانی استفاده نکنیم؟! اگر به علت مذهب است باید ببینیم کدام ملت مترقی قبل از ما این شیوه را به کار بسته و به نتیجه رسیده تا ما هم تقلید از او بکنیم. مللی که زبان مادری خود را از دست داده‌اند همه‌ی آنها نابود و مضمحل گردیده‌اند. اما ملل اروپایی هم به علت این که مسیحی می‌باشند هیچ وقت حاضر نیستند عادات و رسوم و زبان یهودیان زمان حضرت عیسی را به کار برند.»

برای آگاهیِ بیشتر «بدینجا» درنگرید.

 

آگاهی: برای پیوند با ما می‌توانید به رایانشانی azdaa@parsianjoman.org نامه بفرستید. همچنین برای آگاهی از به‌روزرسانیهای تارنما می‌توانید هموند رویدادنامه پارسی‌انجمن شوید و نیز می‌توانید به تاربرگ ما در فیس‌بوک یا تلگرام یا اینستاگرام بپیوندید.

 

جستارهای وابسته

  • «درباره‌یِ ایران و زبانِ پارسی» از صادق هدایت«درباره‌یِ ایران و زبانِ پارسی» از صادق هدایت پارسی‌انجمن: در سالِ ۱۳۲۷، سید حسن تقی‌زاده سخنانی درباره‌یِ زبانِ پارسی و تاریخِ ایرانِ باستان راند که نه تنها پشتوانه‌‌ای دانشی نداشت که سخت یاوه و ایران‌ستیزانه هم بود؛ سخنانی همچون نبود دانش و فرهنگ و ادب در ایران باستان(!) و ... . صادق هدایت که جانی ایرانی و دانشی فراخ داشت، پاسخی دانشی بدین ژاژخاییها نوشت، که پرویز ناتل خانلری […]
  • «دیباچه‌ای بر فلسفه‌ی تاریخِ ایران» چاپ شد«دیباچه‌ای بر فلسفه‌ی تاریخِ ایران» چاپ شد «دیباچه‌ای بر فلسفه‌ی تاریخِ ایران» نوشته‌ی زنده‌یاد ارسلان پوریا ـ فیلسوف، نمایشنامه‌نویس و سراینده‌ی ایرانی ـ به کوششِ بزرگمهر لقمان برای نخستین‌بار چاپ شد. پوریا در این نبیگ شیوه‌ی نگرشِ فلسفی به تاریخِ ایران را برنهاده و تاریخ را از پایگاهِ یک «گزارشِ رویداد» به پایگاهِ یک «دانشِ سنجشگرانه» برکشیده […]
  • بایستگی نگارش فلسفه به پارسیِ سرهبایستگی نگارش فلسفه به پارسیِ سره داریوش درویشی: زبان برجسته‌ترین و پررنگ‌ترین افزار خرددوشگی است؛ اگر پرورش نیافته باشد، اگر ویژواژگانی در آن پدید نیامده و به کار برده نشده باشند، آشکارا با گونه‌ای خرددوشگی روبه‌رو هستیم که افزاری ناکارآمد را در کار می‌بندد و این ناکارآمدی میوه‌ای برای این درخت به همراه نخواهد […]
  • سرنوشت زبان‌ فارسی چه‌ خواهد بود؟سرنوشت زبان‌ فارسی چه‌ خواهد بود؟ پارسی‌انجمن: «سرنوشت زبان‌ فارسی چه‌ خواهد بود؟» نوشته‌ی زنده‌یاد «محمدعلی امام‌شوشتری» در ۴۶ سال پیش است و از آنجا که سخن امام‌شوشتری تا اندازه‌ای سخن امروز ما نیز هست آن را با گفتاورد از ماهنامه‌ی وحید، شماره‌ی ۹۸، بهمن‌ماه ۱۳۵۰ در اینجا […]
  • چاپِ نبیگی از فرزانه‌ی ایرانِ باستان برای نخستین‌بارچاپِ نبیگی از فرزانه‌ی ایرانِ باستان برای نخستین‌بار «گویایی ارستو» از پاول پارسی ـ فرزانه‌[=فیلسوف] و گویایی‌دان[=منطق‌دان] ایران باستان و استاد فرزانگی[=فلسفه‌ی] خسرو انوشیروان ساسانی ـ برای نخستین‌بار با گردانش بزرگمهر لقمان چاپ شد. نبیگ[=کتاب] «گویایی ارستو» دربردارنده‌ی سه گفتار از پاول پارسی (گفتار اندر گویایی ارستو، روشنایی‌نامه‌ای بر اندر پیرامونِ گزارش ارستو و پیش‌درآمدی بر […]
  • نگر میرزا فتح‌علی آخوندزاده دربارۀ پارسی سرهنگر میرزا فتح‌علی آخوندزاده دربارۀ پارسی سره میرزا فتح‌علی آخوندزاده - بنیادگذار اندیشه سنجشگرانه[=انتقادی] و پدر نمایشنامه‌نویسی و ملی‌گرایی نوین ایرانی- در نامه‌ای به شاهزاده میرزا جلال‌الدوله، نویسندۀ نامۀ خسروان که تاریخ ایران باستان را به پارسی سره نوشته‌بود، چنین نگاشته است […]
0

1 دیدگاه فرستاده شده است.

  1. به نگرِ من سره‌پارسی تنها و تنها از راهِ اینترنت پیروز خواهد شد و راهِ آن نوشتن در تارنماهایِ نواک (چیزِ نو= خبر)، تارنماهای پربازدید و تارنماهای فرهنگی است.
    همچنین ساده کردن پارسی از راه کم کردنِ ریشه‌ها و کاربردِ ویژگی چسبانشیِ زبان پارسی و زنده کردن پیشوند- و پسوند-هایِ کهن مانند: -اک -یک که بسیار کاربرد دارند و همچونین ساخت واژه با واژه‌های نو
    نواک = خبر
    نواکجو = جوینده خبر (خبرنگارِ رادیو یا تلوزیون و …)
    نواکنویس = نویسنده خبر (خبرنگارِ روزنامه یا مجله و …)
    زود/تندنواک = خبرِ فوری
    نونواک = خبر نو
    تازه‌نواک = خبر به روز از یک رویداد نو

    0

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*