شهربراز: اگر نوشتههای پارسیگ[=پهلوی] را با واتهای[=حرفهای] پارسی امروزی ترانویسی کنیم، خواهیم دید که چه اندازه افسانهی «مُرده بودن» این زبان بیپایه است. … یکی از پیامدهای پذیرفتن زنده بودن زبان پارسیگ، روی آوردن بیشتر مردم امروز به برماندهای ادبی این زبان و آشنا شدن با آن است. پیامد دیگر، باز شدن گنجینهی این بخش از زبان برای کاربرد در واژهسازی در زمینههای دانشی و فنی است.
زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن نوشتهی ژاله آموزگار و زندهیاد احمد تفضلی است که زندهیاد ایرج وامقی این نبیگ[=کتاب] را در جستار زیر بررسیده و شناسانده است.
دکتر حسن رضایی باغبیدی در این جستار، شـیوههای واژهگزینی و واژهسازی برای دانشواژهها به ویژه در زمینههای فلسفی، پزشکی و سـتارهشناسی را در نوشتههای پارسیگ[=پهلوی] و پیوند این شیوهها با نوشتههای ناسرودینِ پارسی دری به ویژه در سدههای چهارم و پنجم و در نوشتههای بزرگانی چون پورسینا، بیرونی و ناصرخسرو را برمیرسد.
یدالله منصوری: کهن ترین فرهنگهای برجایمانده زبان پهلوی به نامهای اوئیم ایوک و فرهنگ پهلویک به دوران ساسانیان میرسد. وجه تسمیه فرهنگ اوئیم ایوک این است که نخستین سرواژه آن اوئیم، واژهای اوستایی به معنی «یک»، است و در برابر آن ایوک، واژهای پهلوی باز به معنی «یک» آمده است. این یک فرهنگ اوستایی به پهلوی است. در این فرهنگ، ۱۰۰۰ واژه اوستایی به ۲۲۵۰ واژه پهلوی برگردانده شده است.
پارسیانجمن: «فرهنگ کوچک زبان پهلوی» نوشتهٔ دیوید نیل مکنزی دربردارندهٔ نزدیک به ۴۰۰۰ واژه پارسیگ [= پهلوی] است. مکنزی کوشیده است تا آوانویسی واژهها نزدیک به آوایی باشد که در سدهٔ سوم ترسایی -دوران شکوفایی شاهنشاهی ساسانی- کاربرد داشته است.
شهربراز: آیین نامهنگاری -یکی از آثار ادبی بازمانده از دوران ساسانیان- همان گونه که از نامش برمیآید راهنمایی است برای نامهنگاری در خطاب به کسان گوناگون در جایگاههای اجتماعی و سیاسی گوناگون (مانند شاهان و فرمانروایان و پدر و برادر و فرزند) و نیز برای رخدادهای گوناگونی (چون پیروزی یا درگذشت نزدیکان یا برای درخواست یاری به هنگام مشکل و تنگدستی و مانند آن).
بزرگمهر لقمان: «فرهنگ روایت دینی» نوشتهای پارسی از سال ۱۰۲۳ یزدگردی (۱۶۵۴ ترسایی) است. «منوچهر سنجانا» -نویسندهی آن- پارسی را خوب نمیدانسته و گویا برای یادگیری خود این فرهنگواره را فراهم آورده است.
هر چند کار سنجانا پر از از بدخوانی و بدگیری است و برخی از واژهها را درست نخوانده یا درست اندر نیافته، لیک فرهنگهایی از این دست، نشانگر آیین فرهنگنویسی در بخشی از گسترهی شهرآیینی ایرانی (گجرات) و نیز پیوند بهدینان آن پهنه با زبان پارسی در سه-چهار سدهی پیش است.
نویسندهی «زبان و ادبیات پهلوی (فارسی میانه)» زندهیاد «جهانگیر تاوادیاست که در بخشهای گوناگون کتاب به بررسی و اعتبارسنجی نوشتههای موجود در زبان پهلوی میپردازد. نامهی تنسر به گشنسپ را نیز در آغاز سدهی هفتم قمری، پور اسفندیار از عربی به فارسی ترجمه کرده و آن را در تاریخ طبرستان خود گنجانیده است.
دینْکرد یا دینکرت کتاب سترگی است به زبان پارسی میانه «پهلوی» که آن را به درستی «دانشنامهی مَزْدَیَسْنی» یا «درسنامهی دین مزدایی (زرتشتی)» خواندهاند. «پارسیانجمن» ازآنرو که دینکرد افزون بر دانش نیاکانمان گنجینهای پربار از واژگان ایرانی ست، آن را برای بارگیری پیشنهاد میکند.