قانونمندی واژه‌ها در «فرهنگ وندهای زبان فارسی»

هاجری

كتاب «فرهنگ وندهاي زبان فارسي» افزون بر اينكه واژه‌ها را قانونمند ساخته است، پيشوندها، پسوندها و ميانوندهاي فراواني را دربردارد. دكتر ضياءالدين هاجری، نویسنده این کتاب، معتقد است كه با شكافتن واژه‌هاست كه پي خواهيم برد دستورزبان را باید چگونه بنويسيم.

هاجری که همچنین رئيس انجمن پاسداری و پالايش زبان پارسی است، گفت: «ما پيشوندها، پسوندها و ميان‌وندهاي فراواني داريم. كافي است بدانيم كه 52 گونه پسوند داريم تا گستردگي و اهميت كار براي ما روشن شود؛ اما آن‌ها پراكنده بودند و من همه آن پراكنده‌ها را در كتاب «فرهنگ وندهاي زبان فارسي» گردآوری كرده‌ام.»

وي به كمبودهاي كتابش نيز اشاره كرد و يادآور شد: «در این کتاب، تنها وندها را برشمرده‌ام و ريشه‌ها را به‌دست نداده‌ام. همچنين باور دارم كه با شكافتن واژه‌هاست كه پي خواهيم برد دستور زبان را باید چگونه بنويسيم.»

هاجري به فرهنگی دو جلدي با عنوان «فرهنگ نامه‌ها» نيز اشاره كرد و افزود: «در اين كتاب آنچه «نامه» وجود دارد، گردآوري شده است. ما ۳۴ شاهنامه داريم كه تنها يكي از آن‌ها شاهنامه فردوسي است. در «فرهنگ نامه‌ها» از همه شاهنامه‌ها ياد شده است. اين واژه‌ها از ۶۰ زبان جهان گرفته شده و نوشتن آن ۱۶ سال زمان برده است.»

اين نويسنده و شاهنامه‌پژوه خاطرنشان كرد: «براي درست نوشتن، ناگزيريم كه آيين نگارش را بياموزيم؛ اما ما به‌جاي ياد گرفتن روش‌هاي نوشتن، عادت كرده‌ايم كه از كساني خرده بگيريم كه رنجي را بر خود هموار مي‌كنند و مي‌كوشند تا اثري را بيافرينند. ما فراموش مي‌كنيم كه همه زندگي ما در واژه‌هاست.»

وي افزود: «اگر واژه نبود، نمي‌توانستيم به دريافت و دركي از جهان برسيم. براي فراگرفتن زبان نيز، تنها به دستور زبان‌هايي كه پيشينيان نوشته‌اند بسنده كردن، درست نيست. بلكه بايد كار آن‌ها را سرآغاز راهي بدانيم كه به نگارش دستور زبان بهتر و كامل‌تري خواهد انجاميد.»

فرهنگ وندهادر فرهنگ وندهای زبان فارسی که پژوهش دکتر ضیاالدین هاجری است، نزدیك به 700 وند (پیشوند، میانوند و پسوند) یا وندواره‌های زبان فارسی بررسی شده است. این فرهنگ دربردارنده‌ی جدول نشانه‌های آوا نگاری، كوتاه‌واره‌ها، نشانه‌ها و فهرست وندهای كتاب و کتابنامه است.

جستارهای وابسته

  • نگرشی بر زبان تازی (بخش نخست)؛ تازی‌نمایینگرشی بر زبان تازی (بخش نخست)؛ تازی‌نمایی در این جستار دکتر ضیاالدین هاجری نشان می‌دهد که چگونه زبان تازی از راه «تازی‌نمایی‌» و همانند آن پرورش و گسترش یافت و از دشت و بیابان به شهر و سامان آمد و زبان دین و دانش و ساستاری شد و بدین‌گونه زبانی که واژگان بنیادی آن پیش از پیدایش اسلام از دوهزار فزونی نمی‌یافت، در اندک گاه رو به افزایش گذاشت و از نیمه‌ی دوم سده‌ی یکم کوچی، شتابانه […]
  • نگرشی بر زبان تازی (بخش دوم)؛ دِگَرش (وات‌گردانی) چیست؟نگرشی بر زبان تازی (بخش دوم)؛ دِگَرش (وات‌گردانی) چیست؟ دکتر ضیاالدین هاجری: دگرش یکی از دیدمانها و بهری ارزشمند از «دستورزبان پارسی‌» است و نباید به‌هیچ‌رو از آن بسادگی گذشت. در بیشتر دستورها بدین نکته نگرش نشده و بسا استادان و کارشناسان ارجمند زبان و ادب پارسی هم در آموزگاهها بدان نمی‌پردازند. شایسته است بدانیم که «دگرش‌» کلیدکار و پایه و مایه‌ی «واژه‌شناسی‌» […]
  • نگرشی بر زبان تازی (بخش پایانی)؛ تازی‌گرایینگرشی بر زبان تازی (بخش پایانی)؛ تازی‌گرایی دکتر ضیاالدین هاجری: اگر رستاخیز و خیزشی که فردوسی، بخرد فرزانه‌ی توس، در به‌کاربردن واژه‌ها‌ی دری برپا نموده بود، همچنان دنبال می‌شد و هر یک از سرایندگان و نویسندگان، درخورِ تاب‌وتوان و نیروی خود واژگان فارسی را به کار می‌گرفتند، زبان فارسی راهی دیگر را می‌پیمود و سرنوشتی نیکوتر می‌یافت. […]
  • پیوند ایران و زبان پارسی از زبان ضیاءالدین هاجریپیوند ایران و زبان پارسی از زبان ضیاءالدین هاجری
  • برگزاری نشست پارسی‌گویی و سره‌گراییبرگزاری نشست پارسی‌گویی و سره‌گرایی در این نشست دکتر ضیاءالدین هاجری درباره‌ی کتاب در دست چاپش، «فرهنگ ساختاری زبان پارسی» سخن راند. نویسنده‌ی کتاب‌های «فرهنگ بیست هزار» و «فرهنگ‌‌ وندهای زبان پارسی» درباره‌ی اهمیت شناختن و کاربست درست وندهای زبان پارسی چنین گفت: « خواندن و اندریافت نوشته‌های کهن پارسی، همچون شاهنامه، بدون شناخت درست از معنی واژگان کاری ناشدنی […]
  • آسیب‌شناسیِ پارسیِ سرهآسیب‌شناسیِ پارسیِ سره منوچهرِ فروزنده فرد: نگارنده سرِ آن دارد که در این نوشتارِ کوتاه به بررسیِ برخی از نادرستی‌های فرهنگِ واژگانِ پارسی بپردازد. آماجِ نگارنده تنها آسیب‌شناسیِ فرهنگ‌نویسی و پارسی‌نگاری‌ست، نه چیزِ […]
1+

5 دیدگاه فرستاده شده است.

  1. با سلام و احترام
    خواهشمند است در صورت امکان متن تصویری کتاب «فرهنگ وندهای زبان فارسی» را که نایاب شده است، برای استفاده قرار دهید. با تشکر

    2+

دیدگاهی بنویسید.

رایانشانی شما پخش‌ نخواهد شد.


*